Rapor Özet
Ana Konu
Kayseri Büyükşehir Belediyesine ait 10 yıllığına kiraya verilen taşınmazların, beş yıllık kira süresinin dolmasının ardından uygulanan kira artışlarının, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 344'üncü maddesinin üçüncü fıkrasına aykırı olduğu tespiti.
Temel Bulgular
- Kayseri Büyükşehir Belediyesi, kendisine ait taşınmazları 10 yıllığına kiraya vermiştir.
- Beş yıllık kira süresinin dolmasının ardından, kira bedelleri sözleşmede belirtilen ÜFE veya TÜFE oranında artırılmıştır.
- Bu artışlar, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 344'üncü maddesinin üçüncü fıkrasına aykırıdır.
Yasal ve Düzenleyici Çerçeve
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 339'uncu maddesi, konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin hükümlerin kamu kurum ve kuruluşlarının, hangi usul ve esaslar içinde olursa olsun yaptıkları bütün kira sözleşmelerine de uygulanacağını düzenlemektedir.
- Aynı kanunun 344'üncü maddesinin birinci fıkrası, tarafların yenilenen kira dönemlerinde uygulanacak kira bedeline ilişkin anlaşmalarının bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki oniki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçmemek koşuluyla geçerli olduğunu düzenlemektedir.
- Aynı kanunun 344'üncü maddesinin üçüncü fıkrası, taraflarca bu konuda bir anlaşma yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın, beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen kira sözleşmelerinde ve bundan sonraki her beş yılın sonunda, yeni kira yılında uygulanacak kira bedelinin, hâkim tarafından tüketici fiyat endeksindeki oniki aylık ortalamalara göre değişim oranı, kiralananın durumu ve emsal kira bedelleri göz önünde tutularak hakkaniyete uygun biçimde belirleneceğini düzenlemektedir.
Önerilen veya Eleştirilen Ana Eylem Noktaları
- Kayseri Büyükşehir Belediyesi, 10 yıllığına kiraya verilen taşınmazların beş yıldan sonraki kira bedellerini, 6098 sayılı Kanun’un 344’üncü maddesinin üçüncü fıkrasına göre belirlemelidir.
Rapor Metni
Kayseri Büyükşehir Belediyesine ait taşınmazlardan 10 yıllığına kiraya verilenlerin her beş yılın sonunda, yeni kira yılında uygulanacak kira bedeli, hâkim tarafından tüketici fiyat endeksindeki oniki aylık ortalamalara göre değişim oranı, kiralananın durumu ve emsal kira bedelleri göz önünde tutularak hakkaniyete uygun biçimde belirlenir hükmüne aykırı işlem yapıldığı görülmüştür.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun “Uygulama alanı” başlıklı 339’uncu maddesinde, konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin hükümlerin kamu kurum ve kuruluşlarının, hangi usul ve esaslar içinde olursa olsun yaptıkları bütün kira sözleşmelerine de uygulanacağı, 344’üncü maddesinin birinci fıkrasında, tarafların yenilenen kira dönemlerinde uygulanacak kira bedeline ilişkin anlaşmalarının bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki oniki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçmemek koşuluyla geçerli olduğu, aynı maddenin üçüncü fıkrasında, taraflarca bu konuda bir anlaşma yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın, beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen kira sözleşmelerinde ve bundan sonraki her beş yılın sonunda, yeni kira yılında uygulanacak kira bedelinin, hâkim tarafından tüketici fiyat endeksindeki oniki aylık ortalamalara göre değişim oranı, kiralananın durumu ve emsal kira bedelleri göz önünde tutularak hakkaniyete uygun biçimde belirleneceği, her beş yıldan sonraki kira yılında bu biçimde belirlenen kira bedelinin, önceki fıkralarda yer alan ilkelere göre değiştirilebileceği belirtilmiştir.
Kayseri Büyükşehir Belediyesi tarafından 10 yıl süre ile kiraya verilen taşınmazların beş yıldan sonraki kira artışları 6098 sayılı Kanun’un 344’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan hükmün aksine sözleşmesinde belirtilen ÜFE veya TÜFE oranında artırılmıştır. Dolayısıyla çatılı işyeri olan taşınmazların beş yıldan sonraki kira bedelinin, hâkim tarafından tüketici fiyat endeksindeki oniki aylık ortalamalara göre değişim oranı, kiralananın durumu ve emsal kira bedelleri göz önünde tutularak hakkaniyete uygun biçimde belirlenmesi Kanunun amir hükmüdür.
Kiraya verilen taşınmazlarla ilgili bilgilerin yer aldığı, kurumdan alınan listede, 1-126 arası 126 işyerinin sözleşme tarihi 25.01.2012, 199 nolu işyerinin sözleşme tarihi ise 09.06.2015’dir. Taşınmazlar 10 yıllığına kiraya verilmiştir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’na 04.07.2012 gün ve 6353 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesiyle eklenen geçici 2’nci maddesine göre, işyerlerinin kiracısı tacir, özel hukuk ve kamu hukuku tüzel kişisi ise 01.07.2020 tarihine kadar Türk Borçlar Kanunu'nun 344’üncü maddesi uygulanmayacaktır. Ancak yürürlükten kalktığı 01.07.2020 tarihinden itibaren uygulanmaya başlanacaktır. Bu bağlamda geçici 2’nci madde kapsamında olmayan ve 10 yıllığına kiraya verilen 100 adet işyerinin beş yıldan sonraki kiraları 6098 sayılı Kanun’un 344’üncü maddesinin üçüncü fıkrasına göre belirlenmelidir.
10 yıllığına kiraya verilen taşınmazların beş yıldan sonraki kira bedelleri 6098 sayılı Kanun’un 344’üncü maddesinin üçüncü fıkrasına uygun belirlenmelidir.