Rapor Özet
Ana Konu ve Temel Bulgular
- Tıp ve Diş Hekimliği Fakültesi Hastaneleri ile diğer bazı döner sermaye işletme birimlerinin mali yapılarında bozulmalar tespit edilmiştir.
- Hastanelerin kısa vadeli borçlarının, onları karşılayabilecek varlıklarından önemli ölçüde fazla olduğu görülmüştür.
- Gelirlerin giderleri karşılamaması nedeniyle hastanelerin mali durumu sürekli olarak kötüleşmektedir.
- 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun ek 45. maddesi uyarınca yapılan Hazine yardımları, kalıcı bir çözüm üretmemiş ve hastanelerin mali zorlukları devam etmektedir.
Yasal ve Düzenleyici Çerçeve
- 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun ek 45. maddesi
- 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun “Döner sermaye” başlıklı 58’inci maddesinin (i) bendinin ilk fıkrası
Önerilen Ana Eylem Noktaları
- Hastanelerin gelirlerini arttırıcı ve giderlerini azaltıcı önlemler alınmalıdır.
- T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu ödemeleri dışında ek gelir kaynakları yaratılmalıdır.
- Tıbbi malzeme ve ek ödemeler gibi gider kalemlerindeki artışlar kontrol altına alınmalıdır.
- Sağlık Uygulama Tebliğlerindeki fiyat artışları, giderlerdeki artışı karşılayacak şekilde güncellenmelidir.
- Hastanelerin uzun vadeli sürdürülebilir bir mali yapıya kavuşturulması için hem kurum içi hem de kurum dışı girişimlerde bulunulmalıdır.
Rapor Metni
Döner Sermaye İşletmesi birimlerinin 2018, 2019 ve 2020 yıllarına ait Mizan Cetvelleri, Bilançoları ile Gelir Tablolarının analitik olarak incelenmesi sonucunda;
Tıp Fakültesi Hastanesinin 320 Satıcılar Hesabındaki tutarlarının, 2018, 2019 ve 2020 yıllarında sırasıyla 362.021.145,68 TL, 633.631.634,64 TL ve 484.631.292,95 TL olduğu; bu borçları ödeyecek olan varlıkların (Hazır Değerler ve Alacak Hesapları) ise, sırasıyla 32.155.764,70 TL, 15.600.655,36 TL ve 25.905.646,45 TL olduğu ve Satıcılar Hesabı haricinde de bazı kısa vadeli yabancı kaynakların (Borçların) bulunduğu, tespit edilmiştir.
Ayrıca Hastane, 2018 ve 2019 yıllarında 101.135.453,74 TL ve 269.896.692,51 TL zarar; 2020 yılında ise 33.514.169,38 TL kâr etmiştir.
Yapılan incelemede; Hastanenin, bilhassa kâr/zarar durumundaki iyileşmenin, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ek 45’inci maddesi uyarınca 2020 yılında T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı bütçesinden aktarılan 401.311.864,50 TL’den kaynaklandığı, Hastanenin mali durumunda köklü bir iyileşmenin söz konusu olmadığı ve geçici bir çözümle Hastane faaliyetlerinin devamının sağlandığı anlaşılmıştır.
Gerek Kamu İdaresi, gerekse Hastane yönetimince gelir arttırıcı ve gider azaltıcı bir takım önlemler alınmakta ve bu önlemlerin alınmasına da devam edilmektedir.
Ancak, en önemli gelir kaynağı T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu ödemeleri olan ve başka önemli bir gelir kaynağı bulunmayan Hastanenin, uzun vadeli sürdürülebilir bir mali yapıya kavuşması hususunda kendi birimlerince alacağı gelir arttırıcı ve gider azaltıcı tedbirler, tek başına yeterli olmamaktadır.
Tıbbi malzemeden ek ödemelere kadar birçok gider kalemine, sürekli ve düzenli olarak gelen zamlar ile bunların oluşturduğu gider artışlarını, Sağlık Uygulama Tebliğlerindeki fiyat artışları karşılayamamaktadır. Dolayısıyla, ne kadar kaynak aktarılırsa aktarılsın Hastanedeki mali kötüleşme, girdi ve çıktı kalemlerindeki denklik sağlanmadığı sürece devam edecektir. Satıcılar hesabındaki durum da, bunu destekler niteliktedir. Zira aktarılan kaynağa rağmen borç düzeyinde ciddi bir azalış yaşanmamıştır.
Gerek Kurum içi, gerekse Kurum dışı etkenlerle oluşan Hastanenin mali durumu, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Döner sermaye” başlıklı 58’inci maddesinin (i) bendinin ilk fıkrasının; “Döner sermaye işletmesi faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde, kaynakların ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılması esastır. Yapılacak olan ödemelerde gelir-gider dengesinin gözetilmesi zorunludur.” Hükümlerine de aykırılık teşkil etmektedir.
Dolayısıyla Üniversitenin Tıp Fakültesi Hastanesinin mali yapısının güçlendirilmesi için hem Kurum içi, hem de Kurum dışı gerekli olan tüm girişimlerin yapılması son derece önem arz etmektedir.
Diş Hekimliği Fakültesi Hastanesinin 320 Satıcılar Hesabındaki tutarlarının, 2018, 2019 ve 2020 yıllarında sırasıyla 1.284.040,61 TL, 3.947.971,91 TL ve 2.041.656,13 TL olduğu; bu borçları ödeyecek olan varlıkların (Hazır Değerler ve Alacak Hesapları) ise, sırasıyla 2.929.952,19 TL, 3.114.605,30 TL ve 2.841.284,79 TL olduğu ve Satıcılar Hesabı haricinde de bazı kısa vadeli yabancı kaynakların (Borçların) bulunduğu, görülmüştür.
Hastanenin kâr/zarar durumu ise, 2018 yılında 50.580,96 TL kâr, 2019 ve 2020 yıllarında sırasıyla 2.070.945,83 TL ve 4.842.390,27 TL zarar şeklinde gerçekleşmiştir.
Ayrıca Hastaneye, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun ek 45’inci maddesi uyarınca 2020 yılında T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı bütçesinden 1.504.825,93 TL aktarılmıştır.
Yukarıda yer alan mali verilerle pandemi nedeniyle hasta sayısındaki azalış birlikte değerlendirildiğinde; Hastane mali durumunun, her geçen yıl daha da kötüye gittiği ve birim faaliyetlerinin, sürekli ve eksiksiz bir şekilde devamının riskli hale geldiği söylenebilir.
Gerek Kamu İdaresi, gerekse Hastane yönetimince gelir arttırıcı ve gider azaltıcı bir takım önlemler alınmakta ve bu önlemlerin alınmasına da devam edilmektedir.
Ancak, en önemli gelir kaynağı T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu ödemeleri olan ve başka önemli bir gelir kaynağı olmayan Hastanenin, uzun vadeli sürdürülebilir bir mali yapıya kavuşması hususunda kendi birimlerince alacağı gelir arttırıcı ve gider azaltıcı tedbirler, tek başına yeterli olmamaktadır.
Tıbbi malzemeden ek ödemelere kadar birçok gider kalemine sürekli ve düzenli olarak gelen zamlar ile bunların oluşturduğu gider artışlarını, Sağlık Uygulama Tebliğlerindeki fiyat artışları karşılayamamaktadır. Dolayısıyla, ne kadar kaynak aktarılırsa aktarılsın Hastanedeki mali kötüleşme, girdi ve çıktı kalemlerindeki denklik sağlanmadığı sürece devam edecektir. Hastane zararının artması ve Satıcılar hesabındaki mevcut borçlar da, bunu destekler niteliktedir.
Gerek Kurum içi, gerekse Kurum dışı etkenlerle oluşan Hastanenin mali durumu, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Döner sermaye” başlıklı 58’inci maddesinin (i) bendinin ilk fıkrasının; “Döner sermaye işletmesi faaliyetlerinin gerçekleştirilmesinde, kaynakların
ekonomik, verimli ve tasarruflu kullanılması esastır. Yapılacak olan ödemelerde gelir-gider dengesinin gözetilmesi zorunludur.” Hükümlerine de aykırılık teşkil etmektedir.
Dolayısıyla Diş Hekimliği Fakültesi Hastanesinin mali yapısının güçlendirilmesi için hem Kurum içi, hem de Kurum dışı gerekli olan tüm girişimlerin yapılması son derece önem arz etmektedir.
Tıp ve Diş Hekimliği Fakültesi Hastaneleri dışında kalan bazı İşletme birimlerinde de, mali açıdan bir bozulma sürecine girildiği, görülmüştür.