Rapor Özet
Ana Konu ve Temel Bulgular
- Kars Belediyesi'nin hesap ve mali tablolarındaki incelemede, doğrudan temin veya pazarlık usulüyle yapılan mal alımlarının mevzuatta öngörülen %10'luk sınırı aşmasına rağmen aşan kısım için Kamu İhale Kurulundan uygun görüş alınmadığı tespit edilmiştir.
- Doğrudan temin limitlerinin yaklaşık 4 kat aşıldığı buna rağmen %10'u aşan kısım için Kamu İhale Kurulundan uygun görüş alınmadığı tespit edilmiştir.
- Sonuç olarak mal ve hizmet alımları için öngörülen üst sınırın aşılmasına rağmen uygun görüş alınmamasının mevzuata aykırı olduğu, Kanun'da ve Tebliğ'de emredici hüküm niteliği taşıyan düzenlemelere riayet edilmesinin gerekli olduğu değerlendirilmektedir.
Yasal ve Düzenleyici Çerçeve
- 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 5'inci maddesi, idarelerin ihtiyaçlarını öncelikle açık ihale ve belli istekliler arasında ihale usulüyle karşılamasına, diğer usullere ise ancak kanunda gösterilen özel hallerde başvurulması gerektiğini belirtmektedir.
- 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 62'nci maddesinin 3'üncü fıkrasının (ı) bendi, 21/f ve 22/d maddeleri kapsamında yapılacak harcamaların yıllık toplamının, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10'unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamayacağını hükmetmektedir.
- Kamu İhale Genel Tebliği'nin 21.2'nci maddesi, %10 oranının hesaplanırken kamu kurum ve kuruluşlarının yıllık bütçelerinde belirlenen toplam ödenek miktarının dikkate alınacağını ve mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı hesaplanacağını belirtmektedir.
- Kamu İhale Genel Tebliği'nin 21.4'üncü maddesi gereği mahalli idarelerde uygun görüş için Kamu İhale Kuruluna başvurmakla görevli ve yetkili olanlar üst yöneticiler olup bu konuda yetki devredilmiş olsa bile yetki devredilenlerin başvuruları kabul edilmeyecektir.
Önerilen veya Eleştirilen Ana Eylem Noktaları
- Belediyelerin mal ve hizmet alımlarında mevzuata uygun olarak hareket etmeleri ve %10'luk sınırı aşmamaları gerekmektedir.
- Belediyelerin, doğrudan temin veya pazarlık usulüyle yapılan mal alımlarının mevzuatta öngörülen %10'luk sınırını aşması durumunda, aşan kısım için Kamu İhale Kurulundan uygun görüş almaları gerekmektedir.
- Belediyelerin, Kamu İhale Kanunu ve Kamu İhale Genel Tebliği'nde yer alan emredici hükümlere uymaları gerekmektedir.
Rapor Metni
Belediyenin hesap ve mali tablolarında yapılan incelemede doğrudan temin ya da pazarlık usulüyle yapılan mal alımlarının mevzuatta öngörülen % 10’luk sınırı aşmasına rağmen aşan kısım için Kamu İhale Kurulundan uygun görüş alınmadığı tespit edilmiştir.
4734 sayılı Kanun’un "Temel ilkeler" başlıklı 5’inci maddesi idarelerin ihtiyaçlarını öncelikle açık ihale ve belli istekliler arasında ihale usulüyle karşılamasına, diğer usullere ise ancak kanunda gösterilen özel hallerde başvurulması gerektiğine işaret etmektedir. Madde metninde bahsedilen özel haller Kanun’un 21 ve 22’inci maddelerinde sayılmış olup bu şartların ortaya çıkması durumunda dahi idareye takdir yetkisi tanınmakta, açık ihale veya belli istekliler arasında ihale yapılmasının önünde bir engel bulunmamaktadır. Kanun koyucu, bu takdir yetkisine de miktar yönünden sınırlama getirmiş olup 62’nci maddenin 3’üncü fıkrasının (ı) bendine göre 21/f ve 22/d maddeleri kapsamında yapılacak harcamaların yıllık toplamı, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamayacaktır. Kamu İhale Genel Tebliğinin 21.2’nci maddesine göre %10 oranı hesaplanırken kamu kurum ve kuruluşlarının yıllık bütçelerinde belirlenen toplam ödenek miktarı dikkate alınacak ve mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı hesaplanacaktır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 21.4’üncü maddesi gereği mahalli idarelerde uygun görüş için Kamu İhale Kuruluna başvurmakla görevli ve yetkili olanlar üst yöneticiler olup bu konuda yetki devredilmiş olsa bile yetki devredilenlerin başvuruları kabul edilmeyecektir.
Kars Belediyesi hesaplarında yapılan incelemede, kurumun 2019 yılında mal alımları için 9.128.000,00 TL tutarında ödenek ayrıldığı, 2019 yılı içinde 21 ve 22’nci madde kapsamında 4.456.344,20 TL tutarında mal alımı yapıldığı doğrudan temin limitlerinin yaklaşık 4 kat aşıldığı buna rağmen %10’u aşan kısım için Kamu İhale Kurulundan uygun görüş alınmadığı tespit edilmiştir.
Tablo 16: Kars Belediyesi 21/f ve 22/d Doğrudan Temin Limitleri
Bütçe toplamı | Doğrudan temin limiti | Harcanan tutar | Aşılan miktar | |
Hizmet Alımı | 29.023.000,00 TL | 2.902.300,00 TL | 1.159.534,38 TL | - |
Mal Alımı | 9.128.000,00 TL | 912.800,00 TL | 4.456.344,20 TL | 3.543.544,20 TL |
Yapım İşi | 18.620.000,00 TL | 1.862.000,00 TL | 74.919,52 TL | - |
Sonuç olarak mal ve hizmet alımları için öngörülen üst sınırın aşılmasına rağmen uygun görüş alınmamasının mevzuata aykırı olduğu, Kanun’da ve Tebliğ’de emredici hüküm niteliği taşıyan düzenlemelere riayet edilmesinin gerekli olduğu değerlendirilmektedir.