← Arama Sayfasına Geri Dön

Gazete Satış Büfelerinin Şirket Tarafından Üçüncü Kişilere İhalesiz Devredilmesi

İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KÜLTÜR A.Ş.- İSTANBUL KÜLTÜR VE SANAT ÜRÜNLERİ TİCARET ANONİM ŞİRKETİ
2019
şirket

Rapor Özet

Ana konu

İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından Kültür AŞ’ye işletme hakkı devredilen taşınmazların, şirket tarafından 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 26’ncı maddesine aykırı olarak üçüncü kişilere ihalesiz devredilmesi tespit edilmiştir.

Temel bulgular

  • Kültür AŞ, 178 adet gazete satış büfesinin işletme hakkını ihalesiz olarak üçüncü kişilere devretmiştir.
  • Şirket, bu devri yaparken 5216 sayılı Kanun’un 26’ncı maddesine göre hareket etmemiş, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre ihale yapmamıştır.
  • Şirketin bu işlemi, kamu kaynaklarının etkili ve verimli kullanımı ilkesine aykırıdır.

Yasal ve düzenleyici çerçeve

  • 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 26’ncı maddesi, belediye şirketlerinin belirli şartlarda belediye meclisince belirlenecek süre ve bedelle belediyeye ait taşınmazları işletebileceklerini düzenlemektedir.
  • 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 1’inci maddesi, genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun’da yazılı hükümlere göre yürütülmesi gerektiğini düzenlemektedir.

Önerilen veya eleştirilen ana eylem noktaları

  • Şirketin ihalesiz olarak üçüncü kişilere devrettiği taşınmazların geri alınması ve bu taşınmazların 2886 sayılı Kanun hükümlerine göre ihale edilerek kiraya verilmesi gerekmektedir.
  • Şirketin bu işlemi nedeniyle kamu kaynaklarına verilen zararın tespit edilerek, şirket yöneticilerinin sorumluluğunun araştırılması gerekmektedir.
  • Belediyelerin şirketlerine devrettikleri taşınmazların üçüncü kişilere devri konusunda yasal düzenlemelerin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

Rapor Metni

Kültür AŞ’ye işletme hakkı devredilen taşınmazlar şirket tarafından 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 26’ncı maddesine aykırı olarak üçüncü kişilere ihalesiz devredilmiştir.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Şirket Kurulması” başlıklı 26’ncı maddesine göre büyükşehir belediyelerinin şirketlerine belediye meclisince belirlenecek süre


ve bedelle maddede sayılan işletmelerini devredebileceği düzenlenmiştir. Fakat aynı maddenin son cümlesinde ise belediye şirketlerince bu yerlerin üçüncü kişilere 2886 sayılı Kanun hükümlerine göre ihale edilmek suretiyle devredilebileceği belirtilmiştir.

Büyükşehir Belediyesi tarafından 16.05.2014 tarihli ve 677 sayılı Meclis Kararı ile belediyenin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerde bulunan gazete satış büfelerinin işletme hakkı 5 yıl süre ile ve elde edilecek gelirin %50 oranında Büyükşehir Belediyesine ödenmesi kaydıyla 5216 sayılı Kanun’un 26’ncı maddesi doğrultusunda Kültür AŞ’ye devredilmiştir.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 1’inci maddesine göre, genel bütçeye dâhil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanun’da yazılı hükümlere göre yürütülmesi gerekmektedir. Şirketin 5216 sayılı Kanun'un 26’ncı maddesine göre üçüncü kişilere işletme hakkı devirlerinde mezkûr kanun hükümlerine göre ihale yapılması gerekmektedir.

Kültür AŞ’nin hesap ve işlemlerinin incelenmesi neticesinde, Şirket tarafından 178 adet gazete satış büfesinin işletme hakkının şirket tarafından ihalesiz olarak üçüncü kişilere devredildiği görülmüştür.

Yukarıda yer alan denetim tespiti sonrasında, İdare tarafından: Şirkete devredilen 178 adet gazete satış büfesinin İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeninin 21.12.2000 tarihli ve 2495 sayılı kararı ile tasdiklenen protokolle KÜLTÜR AŞ’ye verildiği; protokolün hukuki dayanağı kısmında 3030 sayılı Kanun’un 14/3-g, 1580 sayılı Belediye Kanunu’nun l’inci ve 2886 sayılı Kanun’un 71’inci maddelerine atıf yapıldığı; Şirketin, Belediye Encümeninin bu kararına dayanarak gazete satış büfesi kiracılarıyla sözleşmeler akdettiği; Şirketin, kiracılar ile sözleşme akdettiği tarihte ne 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na ne de 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na tabi olduğu; Belediye Meclisinin 16.05.2014 tarihli ve 677 sayılı kararına istinaden Belediyenin, gazete satış büfelerini 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 26’ncı maddesi uyarınca 5 yıl süre ile Şirkete tahsis ettiği; 16.05.2014 tarihinden sonra yeni kiracılık ilişkisi kurulmadığı; kiracıların sözleşmelerinin her yıl bedel ve bazı şartları değiştirmek maksadıyla yenilense de, bu kiracıların hepsinin önceden kiracılık ilişkisi kurulmuş kazanılmış haklara sahip kiracılar olduğu; halihazırda ise, Büyükşehir Belediye Meclisince belirlenen tahsis süresinin sona ermiş olması sebebiyle gazete satış büfelerinin İstanbul Büyükşehir Belediyesi uhdesine geçtiği ifade edilmiştir.


Ancak, Şirketin kiracılar ile sözleşme akdettiği tarihte ne 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na ne de 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na tabi olduğu ifade edilmiş ise de; Belediye Meclisinin 16.05.2014 tarihli ve 677 sayılı kararı uyarınca gazete satış büfelerinin 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 26’ncı maddesine istinaden 5 yıl süre ile Şirkete tahsis edildiği tarihten itibaren, söz konusu yerlerin 3’üncü kişilere kiralanması, 2886 sayılı Kanun’a göre yapılacak ihaleyle mümkün olacaktır.

Diğer yandan, kiracıların sözleşmelerinin her yıl yenilenmesi ve bu kiracıların hepsinin önceden kiracılık ilişkisi kurulmuş kişiler olması, söz konusu kiracıların bu taşınmazlar üzerinde kazanılmış haklara sahip oldukları anlamına gelmemektedir. Bu bağlamda, 2012 yılında 5216 sayılı Kanun’un 26’ncı maddesinde yapılan değişiklikten sonra, sözleşmeleri sona eren büfelerin 2886 sayılı Kanun’a uygun olarak yapılan ihale suretiyle kiraya verilmesi gerekirdi.

Büyükşehir Belediye Meclisince belirlenen tahsis süresinin sona ermiş olması sebebiyle, halen eski kiracıları tarafından işletilen gazete satış büfelerinin İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından 5216 sayılı Kanun’un 26’ncı maddesi veya 2886 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.