Rapor Özet
Ana Konu:
- 775 Sayılı Gecekondu Kanunu'na göre oluşturulmuş bir fon hesabının bulunmadığı tespit edilmiştir.
Temel Bulgular:
- Belediyelerin gecekondu sorununu çözmek ve gecekondu bölgelerini ıslah etmek için kullanabileceği bir fon hesabı bulunmamaktadır.
- 775 Sayılı Gecekondu Kanunu'nun 12. ve 13. maddelerine göre, belirtilen kaynaklardan sağlanacak gelirlerin Türkiye Emlak Kredi Bankasında, ilgili belediyeler adına açılacak özel hesaplarda toplanması ve fonda toplanan paraların belediyeler tarafından Toplu Konut İdaresi Başkanlığının izni alınmak şartıyla, bu kanundaki amaçlarda kullanılmak üzere arsa sağlanmasında, konut yapılmasında, gecekondu bölgelerinin ıslahında ve önleme bölgelerinin yol, meydan, kanalizasyon, su, elektrik ve benzerleri gibi kamu hizmetlerinin yapılmasında ve onarılmasında kullanılması gerekmektedir.
- 4706 sayılı Kanun'un 5. maddesine göre, belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinden öncelikle yerinde muhafaza edilemeyen yapıların tasfiyesinde kullanılmak şartıyla %10'u ilgili belediyelerin Gecekondu Fonu hesabına aktarılacağı, kalan kısmından ise ilgili belediyeye %30'unun, varsa büyükşehir belediyesine %10'unun aktarılacağı ve bu payların tahsilini takip eden ayın yirmisine kadar ilgili idarelere gönderileceği hüküm altına alınmıştır.
Yasal ve Düzenleyici Çerçeve:
- 775 Sayılı Gecekondu Kanunu
- 4706 Sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun
Önerilen veya Eleştirilen Ana Eylem Noktaları:
- 775 Sayılı Gecekondu Kanunu'na göre, belirtilen kaynaklardan sağlanacak gelirlerin Türkiye Emlak Kredi Bankasında, ilgili belediyeler adına açılacak özel hesaplarda toplanmasını sağlayacak düzenlemelerin yapılması gerekmektedir.
- Belediyelerin gecekondu sorununu çözmek ve gecekondu bölgelerini ıslah etmek için kullanabileceği bir fon hesabının oluşturulması gerekmektedir.
- 4706 sayılı Kanun'un 5. maddesine göre, belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinden öncelikle yerinde muhafaza edilemeyen yapıların tasfiyesinde kullanılmak şartıyla %10'u ilgili belediyelerin Gecekondu Fonu hesabına aktarılacağı hükmünün uygulanması sağlanmalıdır.
Rapor Metni
775 sayılı Gecekondu Kanunu'na göre oluşturulmuş bir fon hesabının bulunmadığı görülmüştür.
775 sayılı Gecekondu Kanununun “Fonların teşkili ve kullanılması” başlıklı 12 nci maddesinde; belirtilen kaynaklardan sağlanacak gelirlerin, Türkiye Emlak Kredi Bankasında, ilgili belediyeler adına açılacak özel hesaplarda toplanacağı, 13 üncü maddesinde ise, fonda toplanan paraların belediyeler tarafından Toplu Konut İdaresi Başkanlığının izni alınmak şartıyla, bu kanundaki amaçlarda kullanılmak üzere arsa sağlanmasında Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan plan ve projelere göre konut yapılmasında, gecekondu bölgelerinin ıslahında ve önleme bölgelerinin yol, meydan, kanalizasyon, su, elektrik ve benzerleri gibi kamu hizmetlerinin Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan projelerine göre yapılmasında ve onarılmasında, bu kanun gereğince yapılması gereken tespit, harita alımı, plan ve projelendirme hizmetlerinde kullanılacağı hüküm altına alınmıştır.
4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun “Taksitle ödeme, satış bedelinden pay verilmesi, belediyelere devir” başlıklı 5 inci maddesinde; belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinden öncelikle yerinde muhafaza edilemeyen yapıların tasfiyesinde kullanılmak şartıyla %10’u ilgili belediyelerin Gecekondu Fonu hesabına aktarılacağı, kalan kısmından ise ilgili belediyeye %30’unun, varsa büyükşehir belediyesine
%10’unun aktarılacağı ve bu payların tahsilini takip eden ayın yirmisine kadar ilgili idarelere gönderileceği ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede, söz konusu Kanun maddesine istinaden Hazine tarafından yapılan taşınmaz satışlarından Belediyeye 2020 yılında 2.244.391,90 TL aktarıldığı, bu tutarın %10’u olan 224.439,19 TL’nin gecekondu fon hesabında takip edilmediği anlaşılmıştır.
775 Sayılı Gecekondu Kanunu göre Hazine tarafından yapılan taşınmaz satışlarından aktarılan paylar için bir fon hesabının oluşturulması ve bu payların oluşturulan fon hesabına aktarılması gerekmektedir.