Rapor Özet
Ana Konu
Gecekondu Kanunu'nun 12. ve 13. maddelerine göre kurulan fon hesabının açılmaması ve bu kapsamda Belediyeye aktarılması gereken tutarların izlenmesi için gerekli önlemlerin alınmaması.
Temel Bulgular
- Belediye tarafından Gecekondu Kanunu'nun 12. maddesi gereğince teşkil edilen fonda toplanan paraların kullanılacağı yerlerde kullanılmadığı tespit edilmiştir.
- 4706 sayılı Kanun'un 5. maddesi kapsamında yapılan satışlar nedeniyle Belediyeye aktarılması gereken tutarların izlenmesi için Gecekondu Kanunu'nda öngörülen bir fon hesabının açılmadığı, belediyenin diğer bir hesabına aralıklarla aktarma yapıldığı, ancak bu tutarın nasıl hesaplandığına dair Belediyeye herhangi bir cetvel veya hesaplama yönteminin gönderilmediği tespit edilmiştir.
Yasal ve Düzenleyici Çerçeve
- 775 sayılı Gecekondu Kanunu
- 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanunu’nda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun
Önerilen veya Eleştirilen Ana Eylem Noktaları
- Gecekondu Kanunu’nda öngörüldüğü şekilde ayrı bir fon hesabının açılması ve bu kapsamda Belediyeye aktarılan tutarların doğruluğunun takip edilmesi gerekmektedir.
- Belediyeye 4706 sayılı Kanun kapsamında yapılan satış tutarlarından düşülerek aktarılan payın hesaplanma yöntemi ve tutarları Belediyeye bildirilmelidir.
- Gecekondu Kanunu'nun 12. maddesi gereğince teşkil edilen fonda toplanan paraların, belediyelerce, Toplu Konut İdaresi Başkanlığının izni alınmak şartıyla, bu kanundaki amaçlarda kullanılmak üzere arsa sağlanması, halk konutu, nüve konut veya geçici misafir konutu yapımı, ıslah olunacak gecekondu bölgeleri ile yeniden tesis edilecek önleme bölgelerinin yol, meydan, kanalizasyon, su, elektrik ve benzerleri gibi kamu hizmet ve tesislerinin yapılması veya onarılması, kendi bütçe imkânlarıyla karşılanamayan ve fakat bu kanun gereğince yapılması gereken tespit, harita alımı, plan ve projelendirme hizmetlerinde kullanılması gerekmektedir.
Rapor Metni
775 sayılı Gecekondu Kanunu'nun “Fonların teşkili ve kullanılması” başlıklı 12’nci maddesinde; belirtilen kaynaklardan sağlanacak gelirlerin, ilgili belediyeler adına açılacak
özel hesaplarda toplanacağı, 13’üncü maddesinde ise bu fonlarda toplanan paraların nerelerde kullanılması gerektiği açıklanmıştır. Ancak Belediye tarafından bu kapsamda bir hesap açılmadığı tespit edilmiştir.
Buna göre 12’nci madde gereğince teşkil edilen fonda toplanan paralar, belediyelerce, Toplu Konut İdaresi Başkanlığının izni alınmak şartıyla:
Bu kanundaki amaçlarda kullanılmak üzere arsa sağlanmasında, Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan plan ve projelere göre halk konutu, nüve konut veya geçici misafir konutu yapılmasında,
Islah olunacak gecekondu bölgeleri ile yeniden tesis edilecek önleme bölgelerinin yol, meydan, kanalizasyon, su, elektrik ve benzerleri gibi kamu hizmet ve tesislerinin Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan projelerine göre yapılmasında veya onarılmasında,
Kendi bütçe imkânlarıyla karşılanamayan ve fakat bu kanun gereğince yapılması gereken tespit, harita alımı, plan ve projelendirme hizmetlerinde kullanılır.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere ilgili fonda biriken paralar 775 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesinde açıklanan yerlerde kullanılabilecek, bunun dışındaki yerlerde kullanılamayacaktır.
4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanunu’nda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un “Taksitle ödeme, satış bedelinden pay verilmesi, belediyelere devir” başlıklı 5 inci maddesinde; “… Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinin tahsil edilen kısmından öncelikle yerinde muhafaza edilemeyen yapıların tasfiyesinde kullanılmak şartıyla
% 10'u, ilgili belediyelerin 20.7.1966 tarihli ve 775 sayılı Kanun hükümlerine göre oluşturulan fon hesabına aktarılır. Kalan kısmından ise ilgili belediyeye % 30, varsa büyükşehir belediyesine % 10 oranında pay verilir. ...Bu paylar tahsilini takip eden ayın yirmisine kadar ilgili idarelerin hesaplarına aktarılır. …” hükmü yer almaktadır.
Yapılan inceleme neticesinde, 4706 sayılı Kanun’un 5’inci maddesi kapsamında yapılan satışlar nedeniyle Belediyeye aktarılması gereken tutarların izlenmesi için Gecekondu Kanunu'nda öngörülen bir fon hesabının açılmadığı, belediyenin diğer bir hesabına aralıklarla aktarma yapıldığı, ancak bu tutarın nasıl hesaplandığına dair Belediyeye herhangi bir cetvel veya hesaplama yönteminin gönderilmediği tespit edilmiştir.
Gecekondu Kanunu’nda öngörüldüğü şekilde ayrı bir fon hesabının açılması ve bu
kapsamda Belediyeye aktarılan tutarların doğruluğunun takip edilmesi gerektiği düşünülmektedir.