Rapor Özet
Ana konu ve temel bulgular
- Gecekondu Kanunu uyarınca idare tarafından açılan fon hesabının amacına uygun kullanılmadığı tespit edilmiştir.
- 4706 sayılı Kanun’un 5’inci maddesi kapsamında yapılan satışlar nedeniyle Belediyeye aktarılması gereken tutarların izlenmesi için Gecekondu Kanunu'nda öngörülen bir fon hesabının açıldığı, ancak 2013 yılından beri bu hesaba herhangi bir aktarım yapılmadığı tespit edilmiştir.
- Aralıklarla belediyenin diğer bir hesabına aktarma yapıldığı, ancak bu tutarın nasıl hesaplandığına dair Belediyeye herhangi bir cetvel veya hesaplama yönteminin gönderilmediği tespit edilmiştir.
- Bu uygulama, Kanunda belirtilen amaçların gerçekleştirilmesi için kullanılması gereken meblağın, fon hesabına aktarılıp kullanılamamasına sebep olduğu gibi tutarın doğruluğunun tespit edilememesine de sebep olduğundan mevzuata aykırılık teşkil ettiği değerlendirilmektedir.
Yasal ve düzenleyici çerçeve
- 775 sayılı Gecekondu Kanunu
- 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanunu’nda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun
Önerilen veya eleştirilen ana eylem noktaları
- Fon hesabının amacına uygun olarak kullanılması için gerekli düzenlemelerin yapılması
- Belediyeye aktarılması gereken tutarların izlenmesi için etkili bir sistemin kurulması
- Belediyeye düzenli olarak fon hesabına aktarılan tutarların hesaplanmasıyla ilgili cetvel veya hesaplama yönteminin gönderilmesi
Rapor Metni
775 sayılı Gecekondu Kanunu uyarınca idare tarafından açılan fon hesabının amacına
uygun kullanılmadığı görülmüştür.
775 sayılı Gecekondu Kanunu’nun “Fonların teşkili ve kullanılması” başlıklı 12’nci maddesinde; belirtilen kaynaklardan sağlanacak gelirlerin, ilgili belediyeler adına açılacak özel hesaplarda toplanacağı, 13’üncü maddesinde ise bu fonlarda toplanan paraların nerelerde kullanılması gerektiği açıklanmıştır.
Buna göre 12’nci madde gereğince teşkil edilen fonda toplanan paralar, belediyelerce, Toplu Konut İdaresi Başkanlığının izni alınmak şartıyla:
Bu kanundaki amaçlarda kullanılmak üzere arsa sağlanmasında, Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan plan ve projelere göre halk konutu, nüve konut veya geçici misafir konutu yapılmasında,
Islah olunacak gecekondu bölgeleri ile yeniden tesis edilecek önleme bölgelerinin yol, meydan, kanalizasyon, su, elektrik ve benzerleri gibi kamu hizmet ve tesislerinin Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca onanan projelerine göre yapılmasında veya onarılmasında,
Kendi bütçe imkânlarıyla karşılanamayan ve fakat bu kanun gereğince yapılması gereken tespit, harita alımı, plan ve projelendirme hizmetlerinde kullanılır.
Yukarıda mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere ilgili fonda biriken paralar 775 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesinde açıklanan yerlerde kullanılabilecek, bunun dışındaki yerlerde kullanılamayacaktır.
4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanunu’nda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un “Taksitle ödeme, satış bedelinden pay verilmesi, belediyelere devir” başlıklı 5’inci maddesinde; “… Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki Hazineye ait taşınmazların satış bedellerinin tahsil edilen kısmından öncelikle yerinde muhafaza edilemeyen yapıların tasfiyesinde kullanılmak şartıyla % 10'u, ilgili belediyelerin 20.7.1966 tarihli ve 775 sayılı Kanun hükümlerine göre oluşturulan fon hesabına aktarılır. Kalan kısmından ise ilgili belediyeye % 30, varsa büyükşehir belediyesine % 10 oranında pay verilir. ...Bu paylar tahsilini takip eden ayın yirmisine kadar ilgili idarelerin hesaplarına aktarılır. …” hükmü yer almaktadır.
Yapılan inceleme neticesinde, 4706 sayılı Kanun’un 5’inci maddesi kapsamında yapılan satışlar nedeniyle Belediyeye aktarılması gereken tutarların izlenmesi için Gecekondu Kanunu'nda öngörülen bir fon hesabının açıldığı, 2013 yılından beri bu hesaba herhangi bir aktarımın yapılmadığı, aralıklarla belediyenin diğer bir hesabına aktarma yapıldığı ancak bu
tutarın nasıl hesaplandığına dair Belediyeye herhangi bir cetvel veya hesaplama yönteminin gönderilmediği tespit edilmiştir.
Bu itibarla uygulama, Kanunda belirtilen amaçların gerçekleştirilmesi için kullanılması gereken meblağın, fon hesabına aktarılıp kullanılamamasına sebep olduğu gibi tutarın doğruluğunun tespit edilememesine de sebep olduğundan mevzuata aykırılık teşkil ettiği değerlendirilmektedir.