Rapor Özet
Ana Konu ve Temel Bulgular
- Kamu idaresinin 2019 yılı mali tablolarında, gelir kalemlerinin tahakkuk ve tahsilat oranlarının incelenmesi sonucunda, toplam gelir kalemlerinin tahsilat oranının %54,72 olduğu tespit edilmiştir.
- Arazi, çevre temizlik, eğlence vergileri ile katılma payları başta olmak üzere bazı gelir kalemlerinin tahsilat oranlarının düşük olduğu belirlenmiştir.
Yasal ve Düzenleyici Çerçeve
- 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38. maddesi, belediye başkanına belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak, belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek gibi görevler vermiştir.
- 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 61. maddesi, gelirlerin ve alacakların tahsili ile muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından muhasebe yetkilisini sorumlu kılmıştır.
- Aynı Kanun’un 38. maddesi, kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılması hükmünü içermektedir.
Önerilen veya Eleştirilen Ana Eylem Noktaları
- Kamu kaynağının elde edilmesinde görevli ve yetkili olanların, gelirlerin takip ve tahsili için gerekli önlemleri almaları kamu menfaati açısından uygun olacaktır.
- Tahsilat oranlarının düşük olduğu gelir kalemlerinin tespiti için düzenli olarak inceleme yapılması ve bu kalemlerin tahsilat oranlarını artırıcı önlemlerin alınması gerekmektedir.
- Kamu idaresinin gelir kalemlerinin tahsilat oranlarını artırmak için vergi ve harç borçlularına yönelik tahsilat çalışmaları yapması ve cezai yaptırımlar uygulaması etkili olabilir.
Rapor Metni
Kamu idaresinin 2019 yılı mali tablolar ve eki belgelerin incelenmesinde; tahakkuku yapılan bazı gelir kalemleri tahsilat oranlarının düşük olduğu görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye Başkanının Görev ve Yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinde; belediye başkanına, belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak, belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek gibi görevler verilmiş ve bu hususlarda belediye başkanına sorumluluk yüklenmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde, gelirlerin ve alacakların tahsili ile muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından muhasebe yetkilisi sorumlu kılınmıştır.
Aynı Kanun’un 38’inci maddesinde ise, kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılması hüküm altına alınmıştır.
Anılan Kanun hükümleri üst yöneticiye, muhasebe yetkilisine ve kamu gelirlerinin takibiyle görevli olanlara, gelirlerin takip ve tahsili konusunda sorumluluklar yüklemiştir.
Kamu idaresinin gelir kalemlerinin tahakkuk ve tahsilat oranlarının incelenmesinde; aşağıdaki tabloda gösterilen arazi, çevre temizlik, eğlence vergileri ile katılma payları başta olmak üzere gelir kalemlerinin toplam tahsilat oranlarının düşük olduğu görülmüştür. Bu durumun gelir kalemlerinin toplam tahsilat oranının %54,72 de kalmasına neden olmuştur. Kamu kaynağının elde edilmesinde görevli ve yetkili olanların, gelirlerin takip ve tahsili için gerekli önlemleri almaları kamu menfaati açısından uygun olacaktır.
Tablo 9: 2019 Yılı Gelir Kalemleri Tahsilat Oranları Tablosu
Türü | Toplam Tahakkuk | Net Tahsilat | Gelecek Yıla Devreden Tahakkuk | Tahsilat Oranı (%) |
Bina Vergisi | 13.507.084,17 | 9.469.817,60 | 3.973.023,71 | 70,11 |
Arsa Vergisi | 6.296.412,96 | 3.882.019,64 | 2.272.008,48 | 61,65 |
Arazi Vergisi | 14.859,99 | 7.260,39 | 7.204,28 | 48,86 |
Çevre Temizlik Vergisi | 4.009.569,90 | 2.064.296,41 | 1.921.605,30 | 51,48 |
Haberleşme Vergisi | 160.103,82 | 147.081,30 | 13.022,52 | 91,87 |
Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisi | 4.481.317,48 | 4.433.472,73 | 47.844,75 | 98,93 |
Eğlence Vergisi | 424.992,41 | 130.486,26 | 294.506,15 | 30,70 |
Yangın Sigortası Vergisi | 112.998,42 | 103.948,07 | 8.925,92 | 91,99 |
İlan ve Reklam Vergisi | 4.408.162,19 | 1.582.404,29 | 2.823.866,85 | 35,90 |
Bina İnşaat Harcı | 282.895,50 | 282.362,91 | 532,59 | 99,81 |
İşgal Harcı | 3.903.190,87 | 2.113.280,13 | 1.749.548,88 | 54,14 |
İşyeri Açma İzni Harcı | 120.022,65 | 119.043,16 | 856,33 | 99,18 |
Ölçü ve Tartı Aletleri | 33.082,97 | 14.386,95 | 18.696,02 | 43,49 |
Muayene Harcı | ||||
Tatil Günlerinde Çalışma Ruhsatı Harcı | 370 | 0 | 370 | 0,00 |
Tellallık Harcı | 289.917,80 | 289.917,80 | 0 | 100,00 |
Toptancı Hali Resmi | 392.680,01 | 338.104,00 | 54.576,01 | 86,10 |
Yapı Kullanma İzni Harcı | 29.813,61 | 29.807,99 | 5,62 | 99,98 |
Diğer Harçlar | 139.643,85 | 126.084,31 | 13.559,54 | 90,29 |
Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı | 7.511.603,10 | 2.449.957,71 | 5.060.578,48 | 32,62 |
Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı | 715.252,24 | 249.695,33 | 465.556,91 | 34,91 |
Yol Harcamalarına Katılma Payı | 10.575.274,94 | 3.578.242,06 | 6.989.717,36 | 33,84 |
TOPLAM | 57.409.248,88 | 31.411.669,04 | 25.716.005,70 | 54,72 |