Rapor Özet
Ana konu ve temel bulgular
- İdarenin toplam borç stokunun Belediye Kanunu'nda belirtilen sınırın üzerinde olduğu tespit edilmiştir.
- Borçlanma sınırı, en son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarının 1,5 katıdır.
- İdarenin 2019 yılı sonu itibariyle borcu 1.767.618.509,71 TL olup, bu tutar borçlanma sınırının 579.552.069,77 TL üzerindedir.
Yasal ve düzenleyici çerçeve
- Belediye Kanunu'nun 68'inci maddesi, belediyelerin borçlanma yetkisini düzenlemektedir.
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, yeniden değerleme oranını belirlemektedir.
- Türk Ceza Kanunu'nun 257'nci maddesi, görevi kötüye kullanma suçunu düzenlemektedir.
Önerilen veya eleştirilen ana eylem noktaları
- Belediyenin yüksek borçlanmanın getireceği risklerle karşılaşmaması için yapacağı borçlanmalarda yukarıda açıklanan kanuni borçlanma sınırına uygun hareket etmesi gerekmektedir.
- İç denetim birimlerinin borçlanma işlemlerini sıkı bir şekilde denetlemesi gerekmektedir.
- Belediye meclislerinin borçlanma kararlarını alırken daha dikkatli davranması gerekmektedir.
Rapor Metni
İdarenin toplam borç stokunun 5393 sayılı Belediye Kanunu’nda belirtilen sınırın üzerinde olduğu tespit edilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun “Borçlanma” başlıklı 68’inci maddesinde;
“...
d) Belediye ve bağlı kuruluşları ile bunların sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları şirketlerin, faiz dâhil iç ve dış borç stok tutarı, en son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarını aşamaz. Bu miktar büyükşehir belediyeleri için bir buçuk kat olarak uygulanır.
...
Yukarıda belirtilen usûl ve esaslara aykırı olarak borçlanan belediye yetkilileri hakkında, fiilleri daha ağır bir cezayı gerektirmeyen durumlarda 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun görevi kötüye kullanmaya ilişkin hükümleri uygulanır...”
Denilmektedir.
2018 yılı bütçe geliri 640.139.249,41 TL olup, yeniden değerleme oranı ile arttırılması sonucu (%23,73) bulunan tutar 792.044.293,29 TL’dir. 5393 sayılı Kanun ile büyükşehir belediyeleri için borçlanma sınırını, en son kesinleşmiş bütçe gelirleri toplamının 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenecek yeniden değerleme oranıyla artırılan miktarın 1,5 katı olarak öngörmüştür. Dolayısıyla idarenin borçlanma sınırı (792.044.293,29 TL * 1,5) = 1.188.066.439,94 TL’dir.
İdarenin 2019 yılı sonu itibariyle 1.767.618.509,71 TL borcu bulunmaktadır. Mevcut borç stokunun, anılan mevzuat hükmüne göre borçlanma sınırının 579.552.069,77 TL üzerinde olduğu görülmektedir. Ancak İdare borç stok tutarını hesaplarken faizleri dahil etmediği için borç sınırını aşmadıklarını düşünmüştür. Ancak yukarıda yer alan mevzuat hükümleri gereğince faizlerin de hesaplamaya dahil edilmesi gerekmektedir.
Belediyenin yüksek borçlanmanın getireceği risklerle karşılaşmaması için yapacağı borçlanmalarda yukarıda açıklanan kanuni borçlanma sınırına uygun hareket etmesi gerekmektedir.