← Arama Sayfasına Geri Dön

İşçi İzinlerinin İş Kanunu’na Uygun Şekilde Kullandırılmaması

ESKİŞEHİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ
2019
büyükşehir belediyesi

Rapor Özet

Ana Konu ve Temel Bulgular

  • Kurumda çoğu kadrolu işçi yıllık iznini düzenli kullanmıyor.
  • Birikmiş izinler emeklilik veya iş sözleşmesinin sonlanması durumunda son ücreti esas alınarak hesaplanıp toplu izin ücreti olarak ödenecek.
  • Bu durum belediye için yüksek mali külfet oluşturuyor.

Yasal ve Düzenleyici Çerçeve

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası Madde 50: Dinlenme çalışanların hakkıdır ve bu hakların kullanımı kanunla düzenlenir.
  • 4857 sayılı İş Kanunu Madde 53: İşçilere ücretli yıllık izin verilir ve yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez.
  • İş Kanunu Madde 56: Yıllık izin 53'üncü maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmelidir.
  • İş Kanunu Madde 59: İş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenir.
  • Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği Madde 5: İşverenler, 15'inci maddede belirtilen izin kurulu veya 18'inci maddeye dayanılarak kurul yerine geçenlere danışmak suretiyle yürütülen işlerin niteliğine göre ücretli izinlerin her yılın belli bir döneminde veya dönemlerinde verileceğini tayin edebilir.
  • Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği Madde 10: İşveren, nisan ayı ile ekim ayı sonu arasındaki süre içinde işçilerin tümüne veya bir kısmına toplu izin uygulayabilir.

Önerilen veya Eleştirilen Ana Eylem Noktaları

  • Kurum gerekli koordinasyonu sağlayarak 4857 sayılı Kanun'a tabi kadrolu işçilerin yıllık izinlerinin kullandırılmasında gerekli hassasiyeti gösterecektir.
  • Bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir.

Rapor Metni


Kurumda istihdam edilen kadrolu işçilerin çoğunluğunun yıllık izinlerinin düzenli olarak kullandırılmadığı görülmüştür.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 50’nci maddesinde, dinlenmenin çalışanların bir hakkı olduğu ve bu hakların kullanımının kanunla düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 53’üncü maddesinde işçilere yıllık izin verileceği ve yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceği, 56’ncı maddesinde yılık iznin 53’üncü maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesinin zorunlu olduğu, 59’uncu maddesinde ise iş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeneceği ile ilgili düzenlemeler yapılmıştır.

Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nin 5’inci maddesinde; işverenlerin 15’inci maddede belirtilen izin kurulu veya 18’inci maddeye dayanılarak kurul yerine geçenlere danışmak suretiyle yürütülen işlerin niteliğine göre ücretli izinlerin her yılın belli bir döneminde veya dönemlerinde verileceğini tayin edebileceği belirtilmiştir.

Bahsedilen Yönetmelik’in 10’uncu maddesinde, işverenin nisan ayı ile ekim ayı sonu arasındaki süre içinde işçilerin tümüne veya bir kısmına toplu izin uygulayabileceği ile ilgili düzenleme yer almaktadır.

Yukarıdaki mevzuat hükümlerinde dinlenmenin bir anayasal hak olduğu ve bu haktan vazgeçilemeyeceği ifade edilmektedir. Ayrıca İş Kanunu’nun 59’uncu maddesinde yer alan iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçilerin hak kazanıp da kullanmadığı izinlerinin sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden yıllık izin ücreti olarak kendisine veya hak sahiplerine ödenmesine ilişkin hüküm, mali bir hak olarak görülerek yıllık iznin kullanılmamasına ilişkin bir esneklik olarak görülmemelidir. Bu hükmün, izin kullanılamadan iş akdinin feshedilmiş olması gibi zaruri durumlarda işçilerin mağduriyetinin önlenmesi olarak anlaşılması gerekmektedir.

Eskişehir Büyükşehir Belediyesi İnsan Kaynakları ve Eğitim Dairesi Başkanlığından alınan kadrolu işçilerin izin durumuna ilişkin veride; toplam 280 işçinin 31.12.2019 tarihi itibariyle kullanılmayan yıllık izin gün sayıları;


200 günden fazla yıllık izin hakkı olan işçi sayısı 6 kişi

100 ile 200 gün arasında yıllık izin hakkı olan işçi sayısı 52 kişi, 50 ile 100 gün arasında yıllık izin hakkı olan işçi sayısı 78 kişi, 50 günün altında yıllık izin hakkı olan işçi sayısı 144 kişi,

olduğu görülmektedir. Bu işçilerin emekli olması durumunda kullandırılmayan yıllık ücretli izin hakları kendilerine izin ücreti olarak ödenecektir.

Kurum bünyesinde istihdam olunan işçilerin izinlerinin yukarıdaki hükümlere istinaden belli bir dönem veya dönemler belirlenerek kullandırılmaması, izinlerin birikmesine yol açmaktadır. Biriken bu izinler gelecekte işçilerin emekli olması veya iş sözleşmesinin son bulması durumunda işçilerin son ücreti esas alınarak hesaplanacak toplu izin ücreti ödemelerine dönüşeceğinden Belediyenin yüksek bir mali külfetle karşı karşıya kalması riskini oluşturmaktadır.

Kurum tarafından gerekli koordinasyonun sağlanarak 4857 sayılı Kanun’a tabi kadrolu işçilerin yıllık izinlerinin kullandırılmasında gerekli hassasiyetin gösterileceği belirtilmiştir. Bulgu konusu tespitin devam edip etmediği takip eden denetimlerde izlenecektir.