Rapor Özet
Ana konu
- Belediye bünyesindeki kadrolu işçilerin çoğunun yıllık izinleri düzenli olarak kullandırılmamaktadır.
Temel bulgular
- Belediyede toplam 198 kadrolu işçi istihdam edilmektedir.
- Bu işçilerden 39'unun birikmiş izni 200-350 iş günü, 84'ünün birikmiş izni 100-200 işgünü, 75'inin birikmiş izni ise 50-100 iş günü yıllık ücretli izin hakkı bulunmaktadır.
- Bu işçiler emekli olduğunda kullandırılmayan yıllık ücretli izin hakları kendilerine izin ücreti olarak ödenecektir.
- Belediye bünyesinde çalışan işçilerin izinlerinin belli bir dönem veya dönemler belirlenerek kullandırılmaması, izinlerin birikmesine yol açmaktadır.
- Biriken bu izinler ileride işçilerin emekli olması veya iş sözleşmesinin son bulması durumunda işçilerin son ücreti esas alınarak hesaplanacak toplu izin ücreti ödemelerine dönüşeceğinden Belediyenin yüksek bir mali külfetle karşı karşıya kalması riskini oluşturmaktadır.
Yasal ve düzenleyici çerçeve
- Anayasa'nın 50'nci maddesi
- 4857 sayılı İş Kanunu'nun 53, 56 ve 59'uncu maddeleri
- Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği'nin 5, 10, 15, 18 ve 20'nci maddeleri
Önerilen veya eleştirilen ana eylem noktaları
- Belediye bünyesinde çalışan işçilerin izinlerinin zamanında kullandırılması gerekmektedir.
- Bu amaçla izinlerin belli bir dönem veya dönemler belirlenerek kullandırılması sağlanmalıdır.
- İzinlerin birikmesine engel olmak amacıyla işçilere izin kullanımları konusunda bilgilendirme yapılmalıdır.
- Belediye, işçilere izin kullanma konusunda kolaylık sağlamalı ve izin kullanma taleplerini makul gerekçeler olmadan reddetmemelidir.
- İşçilerin izin haklarının korunması için gerekli denetimler yapılmalıdır.
Rapor Metni
Belediye bünyesinde istihdam edilen kadrolu işçilerin çoğunluğunun yıllık izinleri düzenli olarak kullandırılmamaktadır.
Anayasa'nın 50''nci maddesinde, dinlenmenin çalışanların bir hakkı olduğu ve bu hakların kullanımının kanunla düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
4857 sayılı İş Kanunu'nun 53'üncü maddesinde işçilere yıllık izin verileceği ve yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceği, 56'ncı maddesinde yılık iznin 53'üncü maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesinin zorunlu olduğu, 59' uncu maddesinde ise iş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti
üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeneceği ile ilgili düzenlemeler yapılmıştır.
Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği'nin 5'inci maddesinde; işverenlerin, 15'inci maddede belirtilen izin kurulu veya 18'inci maddeye dayanılarak kurul yerine geçenlere danışmak suretiyle yürütülen işlerin niteliğine göre ücretli izinlerin her yılın belli bir döneminde veya dönemlerinde verileceğini tayin edebileceği belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik'in 10'uncu maddesinde, işverenin Nisan ayı ile Ekim ayı sonu arasındaki süre içinde işçilerin tümüne veya bir kısmına toplu izin uygulayabileceği; 20'inci maddesinde ise işverenin çalıştırdığı işçilerin izin durumlarını gösteren Yönetmelik'in ekindeki yıllık izin kayıt belgesini tutmak zorunda olduğu ile ilgili düzenlemeler yer almaktadır.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinde dinlenmenin bir anayasal hak olduğu ve bu haktan vazgeçilemeyeceği ifade edilmektedir. Ayrıca İş Kanunu'nun 59'uncu maddesinde yer alan iş sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçilerin hak kazanıp da kullanmadığı izinlerinin sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden yıllık izin ücreti olarak kendisine veya hak sahiplerine ödenmesine ilişkin hüküm, mali bir hak olarak görülerek yıllık iznin kullanılmamasına ilişkin bir esneklik olarak görülmemelidir. Bu hükmün, izin kullanılamadan iş akdinin feshedilmiş olması gibi zaruri durumlarda işçilerin mağduriyetinin önlenmesi olarak anlaşılması gerekmektedir.
Belediyenin Personel Müdürlüğünden alınan kadrolu işçilerin izin durumuna ilişkin belgede; toplam 198 işçiden 39 işçinin birikmiş izni 200-350 iş günü, 84 işçinin birikmiş izni 100-200 işgünü, 75 işçinin birikmiş izni ise 50-100 iş günü yıllık ücretli izin hakkı olduğu görülmektedir. Bu işçiler emekli olduğunda kullandırılmayan yıllık ücretli izin hakları kendilerine izin ücreti olarak ödenecektir.
Belediye bünyesinde çalışan işçilerin izinlerinin yukarıdaki hükümlere istinaden belli bir dönem veya dönemler belirlenerek kullandırılmaması, izinlerin birikmesine yol açmaktadır. Biriken bu izinler ileride işçilerin emekli olması veya iş sözleşmesinin son bulması durumunda işçilerin son ücreti esas alınarak hesaplanacak toplu izin ücreti ödemelerine dönüşeceğinden Belediyenin yüksek bir mali külfetle karşı karşıya kalması riskini oluşturmaktadır. Bu duruma sebebiyet vermemek için izinlerin zamanında kullandırılması gerekmektedir.