← Arama Sayfasına Geri Dön

İşçilere Yıllık Ücretli İzinlerinin Kanuna Uygun Olarak Kullandırılmaması

ANKARA ÇANKAYA BELEDİYESİ
2019
belediye

Rapor Özet

Ana konu

* Bazı belediye çalışanlarının yıllık izin hakkını kullanmadan biriktirdiği ve bu izinlerin emeklilikte toplu izin ücreti olarak ödendiği tespit edildi.

Temel bulgular

* İş Kanunu'nun 53. maddesi gereği, işçilere yıllık ücretli izin verilecek ve bu hak kullanılacak. * İş Kanunu'nun 56. maddesi gereği, yıllık izin 53. maddede belirtilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilecek. * İş Kanunu'nun 59. maddesi gereği, iş sözleşmesi sona erdiğinde işçinin kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücret, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden ödenecek. * Yıllık izinlerin kullanımı İş Kanunu'nun 60. maddesi ve Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği'ne göre düzenlenecek. * İş Kanunu'nun 103. maddesi gereği, yıllık izinlerin Kanun'a aykırı olarak kullanılması idari para cezasıyla cezalandırılacak.

Yasal ve düzenleyici çerçeve

* Anayasa'nın 50. maddesi gereği, dinlenmek çalışanların hakkıdır ve bu hak kanunla düzenlenecektir. * İş Kanunu'nun 53-60. maddeleri ve Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği yıllık izin kullanımını düzenler.

Önerilen veya eleştirilen ana eylem noktaları

* Yıllık izinlerin kanunun öngördüğü şekilde kullandırılması sağlanmalı. * İşverenler, çalışanların yıllık izinlerini düzenli olarak kullanmasını teşvik etmeli ve kolaylaştırılmalı. * Çalışanlar, yıllık izin haklarını kullanmaları gerektiği konusunda bilgilendirilmeli. * İşçiler kendi iradeleri ile bu haktan vazgeçebilirler.

Rapor Metni

Kadrolu işçilerin çoğunluğunun yıllık izinlerini kullanmayıp biriktirdiği ve biriktirilen izinlerin emeklilik aşamasında toplu izin ücreti ödemelerine dönüştürüldüğü görülmüştür.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 50. maddesinde, dinlenmenin çalışanların bir hakkı olduğu ve bu hakların kullanımının kanunla düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 53’üncü maddesinde işçilere yıllık izin verileceği ve yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceği, 56’ncı maddesinde yılık iznin 53’üncü maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesinin zorunlu olduğu, 59’uncu maddesinde iş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeneceği, 60’ıncı maddesinde yıllık ücretli izinlerin, yürütülen işlerin niteliğine göre yıl boyunca hangi dönemlerde kullanılacağı, izinlerin ne suretle ve kimler tarafından verileceği veya sıraya bağlı tutulacağı, yıllık izninin faydalı olması için işveren tarafından alınması gereken tedbirler ve izinlerin kullanılması konusuna ilişkin usuller ve işverence tutulması zorunlu kayıtların şekli Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir yönetmelikle gösterileceği belirtilmiş, 03.03.2004 tarih ve 25391 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği'nde de Kanun’a uygun olarak yıllık izinlerin kullanımı ile ilgili düzenlemeler yapılmıştır.

Yine Kanunu’nun “Yıllık ücretli izin hükümlerine aykırılık” başlıklı 103 üncü maddesi gereği yıllık ücretli izinlerin Kanun’a aykırı kullandırılmaması veya ilgili hükümlere aykırı işlem tesis edilmesi durumunda idari para cezasının uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

“Dinlenme” bir hak olarak Anayasamızda yer almakta, İş Kanunu da bu haktan vazgeçilemeyeceğini hüküm altına almaktadır. İş Kanunu’nun 59’uncu maddesinde yer alan iş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretinin, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeneceğine yönelik düzenlemenin yıllık iznin kullanılıp kullanılmamasına ilişkin bir esneklik olarak değil, izin kullanılamadan iş akdinin feshedilmiş olması gibi zaruri durumlarda işçinin mağduriyetinin önlenmesi olarak algılanması gerekmektedir.

Yapılan incelemede Belediye’de çalışan bazı işçilerin yıllık iznini kullanmadığı ve


bunlar için emekli olduklarında ödemede bulunulduğu görülmüştür.


Sözü edilen düzenlemeler uyarınca, işçi yıllık izin hakkından feragat edemez. İşçi emekli olduğunda veya iş sözleşmesi son bulduğunda yasa hükmü gereği kullanılmayan izin sürelerine ait ücretinin son ücret üzerinden ödenmesi işçilerin izin kullanmaktan feragat edebilmelerine neden olmaktadır. İşveren olarak kurum yönetimlerine düşen görev çalışanların anayasal haklarının kendi rızalarıyla bile olsa ihlaline yol açan bu uygulamaya izin vermemek olduğundan, yıllık izinlerin kanunun öngördüğü şekilde kullandırılması sağlanmalıdır.

Sonuç olarak, gerek işçilerin emekliliği sırasında İdarenin mali külfetlerle karşılaşmaması gerekse idari para cezalarına muhatap olmaması için, yıllık izinlerin düzenli olarak kullandırılması gerekmektedir.