← Arama Sayfasına Geri Dön

İşçilerin Yıllık İzinlerinin Kanuna Uygun Olarak Kullandırılmaması

BATMAN BELEDİYESİ
2020
belediye
DİĞER BULGULAR

Rapor Özet

Ana Konu

  • İşçilerin çoğunluğuna yıllık izinleri düzenli olarak kullandırılmamakta ve emeklilik aşamasında kullanılmayan izinler karşılığında yüksek miktarlarda izin ücreti ödenmektedir.

Temel Bulgular

  • Belediyede kadrolu işçi pozisyonunda çalışan 232 işçinin 1 tanesinin 600 günün üzerinde, 3’ünün 400 ile 500 gün arasında, 31’inin 300 ile 400 gün arasında, 45’inin 200 ile 300 gün arasında, 85’inin 100 ile 200 gün arasında ve 33’ünün de 60 ile 100 gün arasında kullanılmamış izinlerinin olduğu görülmüştür.

Yasal ve Düzenleyici Çerçeve

  • Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 50’nci maddesinde, dinlenmenin çalışanların bir hakkı olduğu ve bu hakların kullanımının kanunla düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
  • Çalışanların yıllık izin haklarına ilişkin düzenlemeler 4857 sayılı İş Kanunu ile yapılmıştır. Kanun’un 53’nci maddesine göre; bir iş yerinde en az bir yıl süreyle çalışanlar yıllık ücretli izin hakkını elde eder ve bu izin hakkından vazgeçilemez.

Önerilen veya Eleştirilen Ana Eylem Noktaları

  • İşverene düşen görev ise bu temel hakkın kullanımını güvence altına alacak önlemleri almasıdır.
  • Yıllık iznin kullanılması, işçinin rızası dahilinde ve maddi getiri karşılığında bile olsa vazgeçilmesinin önüne geçilmelidir.
  • İş Kanunu’nun 59’uncu maddesinde yer alan iş sözleşmesinin sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretinin ödenmesine ilişkin düzenleme, yıllık iznin kullanılıp kullanılmamasına ilişkin bir esneklik olarak değil, izin kullanılamadan iş akdinin feshedilmiş olması gibi zaruri durumlarda işçinin mağduriyetinin önlenmesi olarak algılanmalıdır.
  • İşçilere yıllık izinleri düzenli bir şekilde kullandırılmalıdır.

Rapor Metni


İşçilerin çoğunluğuna yıllık izinleri düzenli olarak kullandırılmamakta ve emeklilik aşamasında kullanılmayan izinler karşılığında yüksek miktarlarda izin ücreti ödenmektedir.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 50’nci maddesinde, dinlenmenin çalışanların bir hakkı olduğu ve bu hakların kullanımının kanunla düzenleneceği hüküm altına alınmıştır. Çalışanların yıllık izin haklarına ilişkin düzenlemeler 4857 sayılı İş Kanunu ile yapılmıştır. Kanun’un 53’nci maddesine göre; bir iş yerinde en az bir yıl süreyle çalışanlar yıllık ücretli izin hakkını elde eder ve bu izin hakkından vazgeçilemez. Yıllık ücretli izin hakları işçilerin çalışma sürelerine göre belirlenmiş olup bu sürelerin iş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmeleriyle uzatılması mümkündür.

“Dinlenme” bir hak olarak Anayasamızda yer almakta, İş Kanunu da bu haktan vazgeçilemeyeceğini hüküm altına almaktadır. Anayasa ve İş Kanunundaki bu düzenlemeler dinlenme hakkının, işçi haklarının da ötesinde bir insan hakkı olarak ele alındığını, vazgeçilmesinin, devredilmesinin, biriktirilmesinin, alternatifinin söz konusu olamayacağını


göstermektedir. İşverene düşen görev ise bu temel hakkın kullanımını güvence altına alacak önlemleri almasıdır. Yasa koyucu bu konuda son derece hassas bir tavır sergilemiş, izinli iken ücret karşılığı bir çalışma yapıldığının tespit edilmesi halinde bu günler için ödenen ücretin geri alınabileceği hükmü getirilerek “dinlenme” hakkından işçinin rızası dahilinde ve maddi getiri karşılığında bile olsa vazgeçilebilmesini önlemeye çalışmıştır. İş Kanunu’nun 59’uncu maddesinde yer alan İş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretinin, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeneceğine yönelik düzenlemenin ise yıllık iznin kullanılıp kullanılmamasına ilişkin bir esneklik olarak değil, izin kullanılamadan iş akdinin feshedilmiş olması gibi zaruri durumlarda işçinin mağduriyetinin önlenmesi olarak algılanması gerekir.

Yapılan inceleme sonucunda Belediyede kadrolu işçi pozisyonunda çalışan 232 işçinin 1 tanesinin 600 günün üzerinde, 3’ünün 400 ile 500 gün arasında, 31’inin 300 ile 400 gün arasında, 45’inin 200 ile 300 gün arasında, 85’inin 100 ile 200 gün arasında ve 33’ünün de 60 ile 100 gün arasında kullanılmamış izinlerinin olduğu görülmüştür. Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerine uygun olarak işçilere yıllık izinleri düzenli bir şekilde kullandırılmalıdır.