Rapor Özet
Ana Konu
- Adapazarı Belediyesi'nde kadrolu işçi statüsündeki çalışanların yıllık izinlerinin düzenli olarak kullandırılmadığı görülmüştür.
Temel Bulgular
- 4857 sayılı İş Kanunu'na göre işçilere yıllık ücretli izin hakkı verilmektedir ve bu haktan feragat edilemez.
- İşveren, işçilere sürekli bir şekilde yıllık izin vermek zorundadır.
- İş sözleşmesinin sona ermesi halinde kullanılmayan yıllık izin ücreti işçiye veya hak sahiplerine ödenir.
- İdare'nin personel kayıtlarının incelenmesi sonucu 57 işçiden 34'ünün 100-410 iş günü arasında birikmiş yıllık ücretli izin hakkı olduğu tespit edilmiştir.
Yasal ve Düzenleyici Çerçeve
- 4857 sayılı İş Kanunu
- Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği
- İşçilere ücretli yıllık izinlerinin mevzuat ve sözleşme hükümlerinin öngördüğü şekilde kullandırılması gerekir.
- Bu suretle İdare için ileride doğması muhtemel ödeme yükünün önüne geçilmesi gerekmektedir.
Rapor Metni
Adapazarı Belediyesi bünyesinde kadrolu işçi statüsünde görev yapan çalışanların yıllık izinlerinin düzenli olarak kullandırılmadığı görülmüştür.
Söz konusu Kanun’un “Yıllık ücretli izin hakkı ve izin süreleri” başlıklı 53'üncü
maddesinde işçilere yıllık izin verileceği ve yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceği; “Yıllık ücretli iznin uygulanması” başlıklı 56'ncı maddesinde yıllık iznin 53'üncü
maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesinin zorunlu olduğu;
“Sözleşmenin sona ermesinde izin ücreti” başlıklı 59'uncu maddesinde iş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeneceği;
“İzinlere ilişkin düzenlemeler” başlıklı 60'ıncı maddesinde ise yıllık ücretli izinlere ilişkin detaylı bilgilerin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir yönetmelikle gösterileceği belirtilmiştir. Söz konusu Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği de 03.03.2004 tarih ve 25391 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Yukarıda yer alan 4857 sayılı Kanun’un yıllık ücretli izin hakkını düzenleyen maddelerine göre işçilerin yıllık ücretli izin hakkından feragat etmesine cevaz verilmemekte, işverenin de işçilere sürekli bir şekilde yıllık izin vermesi zorunlu tutulmaktadır. Aksi bir uygulamada, hem işçi yıllık dinlenme sürelerini gerçekleştirmeyerek Kanun hükümleri ile ulaşılmak istenen amaçtan uzaklaşılmakta hem de işçi emekli olduğunda veya iş sözleşmesi son bulduğunda yasa hükmü gereği yıllık ücretli izin hakkı ücret alacağına dönüştüğünden Kurum açısından mali yük getirmektedir.
İdare’nin personel kayıtlarının incelenmesi neticesinde; işçi statüsünde 57 kişinin istihdam edildiği, 100-410 iş günü arasında birikmiş yıllık ücretli izin hakkı olan işçi sayısının 34 kişi olduğu tespit edilmiştir.
İşçilere ücretli yıllık izinlerinin mevzuat ve sözleşme hükümlerinin öngördüğü şekilde kullandırılması, yasal zorunluluğun ötesinde çalışanları yorgunluk ve onun beraberinde getireceği dikkatsizlik sonucu uğrayabilecekleri iş kazalarından korumak, işçinin bedensel ve ruhsal olarak iyiliğinin devamını sağlamak, işçinin sosyal yaşama da katılımını sağlamak, iş veriminin azalmasına engel olmak, vb. birçok nedenden dolayı gereklidir. Çalışanların iş ve özel hayat dengesinin sağlanması, çalışanların tatile çıkmasının sağlanması motivasyon, çalışan memnuniyeti ve insan kaynağı verimliliğinin, gelişiminin sağlanması açısından önemli olduğu açıktır.
Bu kapsamda; işçilere ücretli yıllık izinlerinin mevzuat ve sözleşme hükümlerinin öngördüğü şekilde kullandırılması, bu suretle İdare için ileride doğması muhtemel ödeme yükünün önüne geçilmesi gerekmektedir.