← Arama Sayfasına Geri Dön

İşçilerin Yıllık İzinlerinin Kanuna Uygun Olarak Kullandırılmaması

İZMİR BERGAMA BELEDİYESİ
2019
belediye

Rapor Özet

Ana Konu:

  • Belediye daimi işçilerinin birikmiş ücretli izinleri bulunmaktadır.

Temel Bulgular:

  • Bergama Belediyesinde yapılan incelemelerde, kurum işçilerinin önemli bir kısmının 150 gün ve üzeri izinlerinin biriktiği gözükmektedir.
  • Bazı işçilerin toplam kullanılmayan izinlerinin sayısı 350 güne ulaşmaktadır.
  • Bu durum Anayasa'nın ve İş Kanunu'nun emredici düzenlemelerine aykırılık oluşturmaktadır.

Yasal ve Düzenleyici Çerçeve:

  • Anayasa'nın "Çalışma Şartları ve Dinlenme Hakkı" başlıklı 50. maddesi
  • 4857 sayılı İş Kanunu'nun "Yıllık ücretli izin hakkı ve izin süreleri" başlıklı 53. maddesi
  • 4857 sayılı İş Kanunu'nun "Sözleşmenin sona ermesinde izin ücreti" başlıklı 59. maddesi
  • Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği'nin "İzin Kullanma Dönemleri" başlıklı 5. maddesi

Önerilen veya Eleştirilen Ana Eylem Noktaları:

  • Belediyenin, işçilerinin birikmiş ücretli izinlerini kullanmaları için gerekli adımları atmalı ve mevzuata uyum sağlamalıdır.
  • Belediyenin, izin politikalarını gözden geçirmeli ve işçilerin izinlerini kullanmalarını teşvik etmelidir.
  • Belediyenin, işçilerin izin kullanımı konusunda bilinçlendirme çalışmaları yapmalıdır.

Rapor Metni


Bergama Belediyesinde çalışan daimi işçilerin birikmiş ücretli izinlerinin bulunduğu tespit edilmiştir.

Anayasanın “Çalışma Şartları ve Dinlenme Hakkı” başlıklı 50’nci maddesinde

“Dinlenmek, çalışanların hakkıdır.” denilmektedir.


4857 sayılı İş Kanunu’nun;


“Yıllık ücretli izin hakkı ve izin süreleri” başlıklı 53’üncü maddesinde;


“İşyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir. Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez…”

“Sözleşmenin sona ermesinde izin ücreti” başlıklı 59’uncu maddesinde;


“İş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenir…”denilmektedir.

Aynı Kanun'un 54’üncü maddesinde, “İşçi yukarıdaki fıkralar ve 55 inci madde hükümlerine göre hesaplanacak her hizmet yılına karşılık, yıllık iznini gelecek hizmet yılı içinde kullanır.” denilerek, yıllık ücretli izinlerin kullanılmayıp biriktirilmesine izin vermemiştir.

Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nin “İzin Kullanma Dönemleri” başlıklı 5’inci maddesinde;

“İşveren veya işveren vekilleri, bu Yönetmeliğin 15 inci maddesinde belirtilen izin kurulu veya 18 inci maddeye dayanılarak bunun yerine geçenlere danışmak suretiyle işyerinde yürütülen işlerin nitelik ve özelliklerine göre, yıllık ücretli izinlerin, her yılın belli bir döneminde veya dönemlerinde verileceğini tayin edebilir. Bunu işyerinde ilan eder.” denilmektedir.


İşçinin her yıl yıllık ücretli izin kullanma hakkı vardır. Yıllık izin hakkı, bir dinlenme iznidir. Bu izin, işçinin beden ve ruh sağlığı için gereklidir. Bir yıl boyunca çalışan işçinin yıllık izin kullanması, beden ve ruh sağlığı açısından büyük önem taşır. Bu nedenle işçi ve işveren, yıllık izin hakkından feragat edemez.

Yıllık izni kullandırma zamanını belirlemek işverenin yönetim yetkisi kapsamındadır. Bazı dönemlerde iş yoğunluğu azalmaktadır. İdare, işleri aksatmayacak şekilde toplu izin uygulayabilir, tüm izni bir anda kullandırabileceği gibi, karşılıklı anlaşma ile aylara da bölebilir. Yıllık ücretli izinler işçinin talebi ile verilmekle birlikte, Yönetmeliğin 8 nci maddesinde ifade edildiği gibi “İzin kurulu veya işveren, işçinin istediği izin kullanma tarihi ile bağlı değildir. Ancak, izin sıra ve nöbetleşmesini göstermek üzere söz konusu kurulca düzenlenecek çizelgeler işçinin talebi ve iş durumu dikkate alınarak hazırlanır.”

İşçinin kullanmadığı izinler yanmaz. Aksine, işçi emekli olduğunda veya iş sözleşmesi son bulduğunda, kullanılmayan izinler ücrete dönüşmektedir. Ödeme son ücret üzerinden yapılacağından, işçinin eline çok yüksek miktar geçebilmektedir. Bu nedenle, işçiler emekli olunca kullanmadığı izinlerin de parasını alacağı için, izin kullanmamakta, idare de buna izin vermektedir. Kurumun mali yükünü ileriki dönemlerde arttıracak olan bu uygulamanın, gerek Anayasa’ya gerekse İş Kanunu’nun emredici düzenlemelerine aykırılık oluşturduğu açıktır.

Bergama Belediyesinde yapılan incelemelerde kurum işçilerinin önemli bir kısmının 150 gün ve üzeri izinlerinin biriktiği, hatta bazı işçilerin toplam kullanılmayan izinlerinin sayısının 350 güne ulaştığı görülmüştür.

Belediyede daimi işçi olarak çalışan personel tarafından kullanılmayıp biriktirilmiş izinlerin bulunduğu dolayısıyla bu durumun yukarıda yer verilen mevzuata aykırılık teşkil ettiği düşünülmektedir.