Rapor Özet
Ana Konu
- Gümüşhane Belediyesi'nde kadrolu işçilerin çoğunluğunun yıllık izinlerini kullanmayıp biriktirdiği ve emeklilik aşamasında toplu izin ücreti olarak ödendiği görülmüştür.
Temel Bulgular
- Belediyede 2019 yıl sonu itibarıyla 71 adet kadrolu işçinin çalıştığı ve bu kişilerin toplam 9802 gün birikmiş izni olduğu bulunmuştur.
- Toplam 9802 izin günü karşılığı 1.541.531,93 TL izin ücreti ortaya çıkmaktadır.
- 2019 yılından itibaren biriken işçi izinlerinin kullanılması için tüm brimlerin bilgilendirildiği ve izinlerin kullanımına başlandığı bildirilmiştir.
Yasal ve Düzenleyici Çerçeve
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 50'nci maddesi: Dinlenmenin çalışanların bir hakkı olduğu ve bu hakların kullanımının kanunla düzenleneceği yer alır.
- 4857 sayılı İş Kanunu'nun 53'üncü, 56'ncı, 59'uncu ve 60'ıncı maddelerinde ve 03.03.2004 tarih ve 25391 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği'nde yıllık izin hakları ve kullanımı ile ilgili düzenlemeler yer alır.
- Yıllık iznin kullanılmaması durumunda işverene idari para cezası verileceğini belirten 103'üncü madde yer alır.
Önerilen veya Eleştirilen Ana Eylem Noktaları
- Belediyede çalışan işçilerin yıllık izinlerini düzenli olarak kullanmaları, biriktirmemeleri konusunda gerekli denetimler yapılmalıdır.
- İş Kanunu'nun yıllık izin haklarının kullanımı ile ilgili düzenlemeleri sıkı bir şekilde uygulanmalı ve izinlerin kullanılmaması durumunda idari para cezaları etkin bir şekilde uygulanmalıdır.
Rapor Metni
Gümüşhane Belediyesinde kadrolu işçilerin çoğunluğunun yıllık izinlerini kullanmayıp biriktirdiği ve emeklilik aşamasında toplu izin ücreti olarak ödendiği görülmüştür.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 50’nci maddesinde, dinlenmenin çalışanların bir hakkı olduğu ve bu hakların kullanımının kanunla düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 53’üncü maddesinde işçilere yıllık izin verileceği ve yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceği, 56’ncı maddesinde yılık iznin 53’üncü maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesinin zorunlu olduğu, 59’uncu maddesinde iş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeneceği, 60’ıncı maddesinde yıllık ücretli izinlerin, yürütülen işlerin niteliğine göre yıl boyunca hangi dönemlerde kullanılacağı, izinlerin ne suretle ve kimler tarafından verileceği veya sıraya bağlı tutulacağı, yıllık izninin faydalı olması için işveren tarafından alınması gereken tedbirler ve izinlerin kullanılması konusuna ilişkin usuller ve işverence tutulması zorunlu kayıtların şekli Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir yönetmelikle gösterileceği belirtilmiştir. 03.03.2004 tarih ve 25391 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği'nde de Kanuna uygun olarak yıllık izinlerin kullanımı ile ilgili düzenlemeler yapılmıştır.
Yine Kanun’un “Yıllık Ücretli İzin Hükümlerine Aykırılık” başlıklı 103’üncü maddesinde, Yönetmelik’e aykırı olarak izin kullandırmayan veya eksik kullandıran işverene bu durumda olan her işçi için idari para cezası verileceği hükmü vardır. İdari para cezası ödenmesi durumunda, görevini yapmayan harcama yetkililerine rücu edilmesi mevzuat gereğidir.
İş Kanunu’nun 59’uncu maddesinde yer alan, “İş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde, işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretinin, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeneceğine” yönelik düzenlemenin, yıllık iznin kullanılıp kullanılmamasına ilişkin bir esneklik olarak değil, izin kullanılamadan iş akdinin feshedilmiş olması durumlarında, işçinin mağduriyetinin önlenmesi olarak algılanması gerekmektedir.
Ayrıca biriktirilen yıllık izinlerin emeklilik aşamasında ödenmesi Belediye açısından
önemli bir mali yük oluşturmaktadır. Belediyede 2019 yılsonu itibariyle 71 adet kadrolu işçinin çalıştığı, bu kişilerin toplam 9802 gün birikmiş izni olduğu Belediyeden alınan izin listesinden hesaplanmıştır. Bu kişilerin 2019 yılsonu itibariyle aldığı günlük yevmiyeleri üzerinden yapılan hesaplamaya göre toplam 9802 izin günü karşılığı 1.541.531,93 TL izin ücreti ortaya çıkmaktadır. Görüldüğü üzere işçi izinlerinin biriktirilmesi Belediyeye önemli bir mali yük getirmektedir.
Hal böyleyken, Belediye bünyesinde yer alan kadrolu işçilerin önemli bir kısmının yıllık izinlerini kullanmayıp biriktirdiği ve biriktirilen izinlerin emeklilik aşamasında toplu izin ücreti olarak ödendiği tespit edilmiştir.
Belediye ile yapılan görüşmede, biriken işçi izinlerinin kullanılması için tüm brimlerin bilgilendirildiği ve izinlerin kullanımına başlandığı bildirilmiştir.