Rapor Özet
- Ana konu: İhale mevzuatına uygun olarak mal ve hizmet alımlarının yapılması
- Temel Bulgular:
- İdare, 2019 yılında rutin ve öngörülebilir alımlarını doğrudan temin yöntemi kullanılarak kısımlara bölmüştür.
- Bu mal alımları 4734 sayılı Kanun'da belirtilen temel ihale usulleri ile temin edilmesi gerekmektedir.
- Yasal ve Düzenleyici Çerçeve:
- 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu
- Kamu İhale Genel Tebliği
- Önerilen veya Eleştirilen Ana Eylem Noktaları:
- Doğrudan temin yöntemi ile yapılan mal alımlarının tekrar gözden geçirilmesi ve temel ihale usulleri ile temin edilmesi için gerekli çalışmaların yapılması.
- İdarenin kısımlara bölerek doğrudan temin yöntemi ile yaptığı mal alımlarının hukuki sonuçlarının değerlendirilmesi.
Rapor Metni
İhale mevzuatında yer alan limitlerin altında kalmak amacıyla bazı mal ve hizmet alımlarının, kısımlara bölünerek doğrudan temin yöntemi ile gerçekleştirildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’nci maddesinde; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur. Eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işleri kısımlara bölünemez. Bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü temel usullerdir. Diğer ihale usulleri Kanunda belirtilen özel hallerde kullanılabilir.” hükmü yer almaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin 22.5.1.2. numaralı maddesinde ise;
"…4734 sayılı Kanunun 19'uncu maddesine göre açık ihale usulü ile temini gereken ihtiyacın, Kanunun 22'nci maddesinin (d) bendi için öngörülen parasal sınırların altında kalacak şekilde, adet bazında veya aynı ihale konusu içinde yer alabilecek nitelikteki mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin, kalemlere veya gruplara bölünmek suretiyle aynı Kanunun 22'nci maddesinin (d) bendine göre temini, 4734 sayılı Kanunun temel ilkelerine aykırılık teşkil ettiğinden, bu yönde uygulamaların sorumluluk doğuracağı hususuna dikkat edilmesi gereklidir." denilmektedir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, temel ihale usulleri dışında yer alan doğrudan temin yöntemi ile ihtiyaçların karşılanması ancak Kanun’da belirtilen özel hallerde mümkün olabilmektedir. Kanun'da bu özel hallerden biri olarak “Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin on beş milyar, diğer idarelerin beşmilyar Türk Lirasını aşmayan ihtiyaçları…” belirtilmiştir. (2019 yılı için söz konusu limit tutarı 90.358 TL’dir.) Yine yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre bu parasal limitlerin altında kalmak amacıyla mal ve hizmet alımlarının kısımlara bölünemeyeceği açıktır. Bu hükmün aksine uygulamalar olduğu takdirde ihalelerde rekabet, saydamlık, eşit muamele, güvenilirlik ve kaynakların verimli kullanılması ilkelerine uyulduğunu söylemek mümkün olmayacaktır.
2019 yılında idarenin rutin ve önceden öngörülebilir alımlar doğrudan temin yöntemi kullanılarak kısımlara bölünmüştür. Bu mal alımlarının 4734 sayılı Kanun'da belirtilen temel ihale usulleri ile temin edilmesi gerekmektedir.