Rapor Özet
Ana Konu ve Temel Bulgular
- Kamu idaresinde personele yapılan ödemelerin takibinde otomatik ve anlık bir sistem bulunmamaktadır.
- Mevcut Hazine ve Maliye Bakanlığı sistemleri tüm personel ödemelerini kapsamamaktadır.
- Bu durum, personelin kümülatif gelir vergisi matrahının doğru ve anlık takip edilememesine sebep olmaktadır.
- Farklı birimlerden farklı türlerde ödemeler alan personel olabilmekte, bu ödemelerin takibi kişisel bildirime dayalı yöntemlerle yapılmaktadır.
- Kişisel bildirime dayalı yöntemler, matrahın doğru takibini zorlaştırmaktadır.
Yasal ve Düzenleyici Çerçeve
- Ücretin vergilendirilmesinde matrah dilimleri ve vergi oranları mevzuatla belirlenmiştir.
Önerilen Ana Eylem Noktaları
- Kamu idaresi, KBS harici ödemeleri takip edebilecek bir yazılım edinmelidir.
- Bu yazılımda, harcama birimlerine üyelik tanımlanmalı ve personele yapılan tüm KBS dışı ödemeler kaydedilmelidir.
- Mevcut ek ders takip yazılımına benzer şekilde, diğer ödemelerin takibi için de bir yazılım edinilebilir veya mevcut yazılıma eklenti yapılabilir.
Rapor Metni
Kamu idaresinin personel ödemeleri ile ilgili olarak; birimlerden personele yapılan ödemeler için bunları otomatik ve anlık takip edebilecek bir yazılım edinilmediği, Hazine ve Maliye Bakanlığına ait Kamu Personel Harcamaları Yönetim Sisteminin tüm personel ödemelerini kapsamadığı, söz konusu durumun personelin kümülatif gelir vergisi matrahının anlık ve doğru şekilde takip edilmesi hususunda yetersiz kalınmasına sebep olduğu tespit edilmiştir.
Yürürlükte olan mevzuatımızda ücretin vergilendirilmesinde matrah dilimleri belirlendiğinden ve her bir dilimin vergilendirilmesine ilişkin vergi oranı farklı olduğundan ücret geliri elde edenlerin matrahlarının doğru ve tam olacak şekilde takip edilmesi gerekmektedir.
Kamu idaresinin personel ödemeleri incelendiğinde, herhangi bir harcama biriminden proje teşvik ikramiyesi, başka bir harcama biriminden ek ders ve maaş, diğer bir harcama biriminden ise döner sermaye ek ödemesi alabilen personeller söz konusu olabildiği ancak, yapılan ödemelerin girilip kaydedildiği bir yazılım olmadığı, tüm takibin mevcut personelin çabası dahilinde yazı ile bildirim yoluyla yapıldığı tespit edilmiştir. Takdir edilecektir ki çok sayıda personel ve değişik türlerde ödemeler söz konusu olduğunda, kişisel bildirime dayalı yöntemler ile matrahın düzgün takip edilmesi mümkün olmayabilecektir.
Kamu idaresi tarafından söz konusu işlemleri Hazine ve Maliye Bakanlığının
yapabileceği ve tüm ödeme sistemlerinde değişiklik yapılması gerektiği belirtilmiş ise de, bulguda belirtilen husus kamu idaresinin bu nevi sistem harici ödemeleri kendi edinebileceği bir yazılım ile de takip edebileceği hususudur. Kamu idaresi bir yazılım edinip bu yazılım üzerinde harcama birimlerine üyelik tanımlayacak ve personele yapılan tüm KBS(Kamu Harcama ve Muhasebe Bilişim Sistemi) harici ödemelerin burada kaydedilmesi sağlanacaktır. Bu yol ile sistem dışı ödemelerinde kümülatif matrah dışı kalması ve vergilendirilememesi sorunu ortadan kalkacaktır. Hali hazırda ek ders takip yazılımı kamu idaresi tarafından hesaplamalara esas teşkil edecek şekilde kullanılmaktadır. Bu yazılım Hazine ve Maliye Bakanlığına ait değildir. Söz konusu yazılımın edinilmesine benzer şekilde diğer ödemelerin takibi için de bir yazılım edinilebilir, hatta mevcut bir yazılıma eklenti şeklinde edinilmesi de alternatif olabilir.
Yukarıda belirtilen sebepler ile; kamu idaresi tarafından personele yapılan ve takibi Kamu Personel Harcamaları Yönetim Sistemi dışında kalan ödemelerin ilgili birimler tarafından girilip kaydedileceği bir yazılım edinilmesi, vergi alacağının muhafazası açısından önem arz etmektedir.