← Arama Sayfasına Geri Dön

Reklamla İlgili Materyallerin Belediye Şirketine İhalesiz Kullandırılması

MANİSA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ
2020
büyükşehir belediyesi
DİĞER BULGULAR

Rapor Özet

Ana konu ve temel bulgular

  • İhale edilmeksizin reklam panolarının ve billboardların kullanım hakkının verilmesi yöntemi, bu reklam panolarını kullanacak kişileri reklamcılık hizmeti veren şirketlere mecbur bırakmaktadır.
  • Belediye, reklam panoları kullanım izin belgesi ücretlerinden elde ettiği gelirin büyük bir kısmını, tüm ilçeleri ve merkezinde bulunan her türlü açık hava reklam mobilyalarını kiralama ve reklamcılık hizmetleri verme faaliyetlerini yürüten belediyenin sermayesinin tamamına sahip olduğu şirketten elde etmektedir.
  • İhale edilmeksizin belediye meclisi tarafından belirlenen tarife üzerinden reklam panolarının kullanım hakkının verilmesi yöntemi nedeniyle reklam panolarının hizmeti almak isteyenler, reklamcılık hizmeti veren özel şirketlere mecbur bırakılmaktadır.
  • Belediyenin reklam panoları kullanım izin belgesi ücreti, meclis kararı ile belirlenmiş olup 2020 yılı Belediye gelir tarifesinde yer verilmiştir. Gelirlerin ayrıntısına inildiğinde, 2017 ile 2020 yılları arasında toplam elde edilen gelirlerin büyük bir kısmının belediyenin sermayesinin tamamına sahip olduğu şirketinden elde edildiği görülmektedir. Örneğin, 2020 yılında elde edilen toplam gelirin %91'i bu şirketten elde edilmiştir.
  • Bu konu, Manisa Büyükşehir Belediyesinin 2019 yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporunda da bulgu konusu yapılmıştır. Ancak bahsi geçen şirketten yapılan tahsilatın, toplam gelire oranı 2020 yılında önceki yıllara göre daha da artış göstermiştir.

Yasal ve düzenleyici çerçeve

  • 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesinde; belediye hizmetlerinin, vatandaşlara en yakın yerlerde ve uygun yöntemlerle sunulacağı hüküm altına alınmıştır.
  • 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'na göre; belediyelerin hizmetleri ihale yoluyla gerçekleştirmesi gerekmektedir.

Önerilen veya eleştirilen ana eylem noktaları

  • Reklam panolarının kullanım hakkının verilmesi ihale edilmelidir.
  • Belediye, reklam panolarının ihale edilmesini sağlayarak, fiili olarak ortaya çıkan reklam panolarının bir şirkete ihalesiz olarak kullandırılması durumunu ortadan kaldırmalıdır.
  • Belediye, reklam panolarının ihale edilmesiyle birlikte, reklam panolarını kullanacak kişilere doğrudan bu hizmetten faydalanma imkanı sağlamalıdır.

Rapor Metni


Büyükşehir Belediyesi tarafından reklam panolarının ve billboardların kullandırılmasından elde edilen gelirlerin büyük kısmının, belediyenin tamamına sahip olduğu şirketinden elde edildiği ve buraların ihalesiz olarak kullandırılması gibi fiili bir durumun ortaya çıktığı görülmüştür.


Belediyenin yetki alanı dâhilinde “Reklam Amaçlı Yeni Kent Mobilyalarının Kurulması ve Mevcutlarla Birlikte 3 Yıl Süre İle Kiralanarak İşletilmesi İşi” nin ihalesi, pazarlık usulü ile yapılarak, 10/06/2015 tarih ve 533 sayılı Encümen Kararı ile Belediyenin yüzde yüz hissedarı olduğu (…) A.Ş uhdesinde bırakılmıştır. Ancak ilgili encümen kararının hukuka aykırı olduğu iddiasıyla Manisa 1. İdare Mahkemesinde iptal davası açılmış, mahkeme, reklam panolarının işletilmesi ihalesine ilişkin encümen kararını iptal etmiştir. İptal kararından sonra ise reklam panolarının işletilmesi işi için yeniden ihaleye çıkılmamış, belediye meclisince belirlenen ücret tarifesi üzerinden reklam panolarını, bunları kullanacak kişilere doğrudan Belediye tarafından kiralanması uygulamasına geçilmiştir. Belediye sorumluluğunda yer alan reklam panolarının kullanım izin belgesi ücreti, meclis kararı ile belirlenmiş olup 2020 yılı Belediye gelir tarifesinde yer verilmiştir.

Reklam panoları kullanım izin belgesi ücretlerinin tahakkuk ve tahsilatları incelendiğinde; bu gelir kaleminden elde edilen gelirin büyük çoğunluğunun belediyenin sermayesinin tamamına sahip olduğu şirketi (…) A.Ş’den elde edildiği, 2017, 2018, 2019 ve 2020 yıllarında reklam materyallerinin kullandırılması karşılığında elde edilen gelirlerin sırasıyla; 1.677.631,10 TL, 2.021.441,80 TL, 2.006.354,71 TL ve 1.200.697,37 TL olduğu

anlaşılmıştır.


Gelirlerin ayrıntısına inildiğinde;


  • 2017 yılında elde edilen toplam 1.677.631,10 TL’nin 1.457.007,19 TL’sinin,


  • 2018 yılında elde edilen toplam 2.021.441,80 TL’nin 1.459.808,43 TL’sinin,


  • 2019 yılında elde edilen toplam 2.006.354,71 TL’nin 1.623.200,45 TL’sinin,


  • 2020 yılında ise elde edilen toplam 1.200.697,37 TL’nin 1.096.222,82 TL’sinin (…) A.Ş’den elde edildiği görülmektedir.

(…) A.Ş’den elde edilen gelirlerin toplam gelirlere oranı ise 2017, 2018, 2019 ve 2020 yıllarında sırasıyla; %86, %72, %81 ve %91’e tekabül etmektedir.

Bu konu, Manisa Büyükşehir Belediyesinin 2019 yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporunda da bulgu konusu yapılmıştır. Ancak bahsi geçen şirketten yapılan tahsilatın, toplam gelire oranı 2020 yılında önceki yıllara göre daha da artış göstererek %91 seviyesine ulaşmıştır.


Reklam panolarının kullanımı dikkate alındığında, bu hizmetten faydalanacak gerçek veya tüzel kişilerin bu yerleri Belediyeden kiralayarak kullanmaları çok mümkün görünmemektedir. Reklam işinin doğası gereği, hizmetin sadece bu panoların kullanım hakkının kiralanmasından ibaret olmadığı; reklamın tasarlanması, afişlerin kiralanan panolara takılıp sökülmesi gibi hizmetlerin de bulunduğu açıktır. Ancak bu hizmetler Belediye tarafından sunulmadığından reklam panolarını kullanacak kişilerin, bu hizmetleri sunacak firmalara başvurması gerekmektedir.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesinde; belediye hizmetlerinin, vatandaşlara en yakın yerlerde ve uygun yöntemlerle sunulacağı hüküm altına alınmıştır. Reklam panolarının ihale edilmeksizin belediye meclisi tarafından belirlenen tarife üzerinden kullanım hakkının verilmesi yöntemi, bu reklam panolarını kullanacak kişileri reklamcılık hizmeti veren şirketlere mecbur bırakmaktadır.

(…) A.Ş’nin esas sözleşmesinin amaç ve konu kısmında reklamcılık faaliyetlerine yer verilmiş, internet sitesinde de şirket hakkındaki bilgiler arasında reklam panolarının kiralanması ve reklamcılık hizmetleri faaliyetleri yer almaktadır. Şirket bu doğrultuda belediyenin tüm ilçeleri ve merkezinde bulunan her türlü açık hava reklam mobilyalarını kiralama ve reklamcılık hizmetleri verme faaliyetlerini yürütmektedir. Yukarıda belirtildiği üzere Belediye, reklam panoları kullanım izin belgesi ücretlerinden elde ettiği gelirin büyük bir kısmını bahsi geçen şirketten elde etmektedir. Elde edilen gelirin büyük kısmının tek bir şirketten olması, reklam panolarının bahsi geçen şirkete ihalesiz olarak kullandırılması gibi fiili bir durumu ortaya çıkarmaktadır.

Reklam panolarının Belediye tarafından doğrudan bu hizmetten faydalanacak kişilere kullandırılmasının fiiliyatta çok mümkün olmadığı, dolayısıyla 2886 sayılı Kanun kapsamında bir bütün olarak işletme hakkının kiralanması şeklinde ihale edilerek kullandırılmasının, fiili bir durum olarak ortaya çıkan reklam panolarının bir şirkete ihalesiz olarak kullandırılması durumunu ortadan kaldıracağı değerlendirilmektedir.