Rapor Özet
Ana konu:
- Kamu görevlilerinden, 4688 sayılı Kanun ve Toplu Sözleşmeye aykırı olarak, "Sosyal Denge Sözleşmesi Aidatı" adı altında kesinti yapılması.
Temel bulgular:
- 4688 sayılı Kanun'un 25. maddesine göre, üyelik ödentisi dışında her ne ad altında olursa olsun, üyelerden başka bir kesinti yapılamaz.
- Toplu sözleşme ikramiyesi hariç olmak üzere toplu sözleşme hükümlerinin uygulanmasında sendika üyesi olan ve sendika üyesi olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamaz.
- Sendika gelirleri arasında üyelerin ödeyecekleri üyelik ödentileri sayılmıştır ve sendika tüzüğüne, üyelik ödentisi dışında her ne ad altında olursa olsun, üyelerden başka bir kesinti yapılmasını öngören hükümler konulamaz.
Yasal ve düzenleyici çerçeve:
- 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu
- 01/01/2020 - 31/12/2021 Dönemine Ait Sosyal Denge Sözleşmesi
Önerilen veya eleştirilen ana eylem noktaları:
- İdare ile yetkili sendika arasında akdedilen Sosyal Denge Sözleşmesi'nin ilgili hükmünün iptali.
- Kamu görevlilerinden yapılan "Sosyal Denge Sözleşmesi Aidatı" kesintilerinin geri ödenmesi.
- Sendikalara, üyelerinden üyelik ödentisi dışında her ne ad altında olursa olsun başka bir ödeme yapılmasının yasaklanması.
Rapor Metni
Memurlara 4688 sayılı Kanun çerçevesinde verilen sosyal denge ödemelerinden “Sosyal Denge Sözleşmesi Aidatı” adı altında Kanun ve Toplu Sözleşmeye aykırı olarak kesinti yapıldığı görülmüştür.
4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun Üyelik ödentisi başlıklı 25’inci maddesinde üyelik ödentisinin tutarı ve ne şekilde kesinti yapılacağı ile ilgili hükümlere yer verilmiştir. Ayrıca ilgili maddede üyelik ödentisi dışında her ne ad altında olursa olsun, üyelerden başka bir kesinti yapılmayacağı hüküm altına alınmıştır.
Mezkur Kanun’un 28’inci maddesinin ikinci fıkrasında da, toplu sözleşme ikramiyesi hariç olmak üzere toplu sözleşme hükümlerinin uygulanmasında sendika üyesi olan ve sendika üyesi olmayan kamu görevlileri arasında ayrım yapılamayacağı öngörülmüştür.
Yine Kanun’un “Gelirler” başlıklı 24’üncü maddesinde sendika gelirleri arasında üyelerin ödeyecekleri üyelik ödentileri sayılmış, 25’inci maddesinin üçüncü fıkrasında, sendika tüzüğüne, üyelik ödentisi dışında her ne ad altında olursa olsun, üyelerden başka bir kesinti yapılmasını öngören hükümler konulamayacağı kuralına yer verilmiştir.
İdare ile yetkili sendika arasında akdedilen 01/01/2020- 31/12/2021 Dönemine Ait Sosyal Denge Sözleşmesi’nin “Sözleşmenin kapsamı ve yararlanma koşulları” başlıklı 5’inci maddesinin ikinci fıkrasında sosyal denge tazminatı alan personelden sosyal denge sözleşmesi aidatı alınacağı hüküm altına alınmıştır.
4688 sayılı Kanun ve sendika tüzüğü hükümlerine göre sendika üyesi bir kamu görevlisinin sendikaya karşı mali yükümlülüğü sadece “aylık üyelik ödentisi” ile sınırlıdır ve bunun dışında kendisinden her ne ad altında olursa olsun başkaca bir ödenti alınması imkânı bulunmamaktadır. Sosyal denge tazminatının tarafı olan sendikaya değil de başka bir sendikaya üye olanlardan ya da hiçbir sendikaya üyeliği bulunmayanlardan, sosyal denge sözleşmesinde sağlanan haklardan yararlanma koşulu olarak “sendika aidatı”, “sözleşme aidatı”, “dayanışma aidatı” ya da başkaca herhangi bir ad altında sendika lehine bir ödemede bulunmasının istenmesi de aynı nedenlerle mümkün değildir.