← Arama Sayfasına Geri Dön

Sosyal Denge Sözleşmesine Konusu Dışında Hüküm Konulması

ANKARA ÇANKAYA BELEDİYESİ
2019
belediye

Rapor Özet

Ana Konu

  • Sosyal denge ödenmesi sözleşmelerinde yer alan hükümlerin incelenmesi.

Temel Bulgular

  • Sosyal denge ödenmesine ilişkin sözleşmeye, toplu sözleşmenin konusu olmayan ve 4688 sayılı Kanun’a aykırılık oluşturan hükümlerin konulduğu görülmüştür.
  • Örneğin, söz konusu Sözleşmenin 10’uncu maddesinde, "Çalışanlardan çocukları belediyenin Çocuk gündüz bakımevi ve etüt merkezinden yararlananlardan 2. Kardeş ücretsiz olarak yararlanır" düzenlemesi yer almaktadır.
  • Bu düzenleme, sosyal denge tazminatı ile bir ilgisi olmadığı gibi, 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 1’inci maddesinde yer alan "… belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler (…) üretilen mal ve hizmet bedellerinde işletmecilik gereği yapılması gereken ticarî indirimler hariç herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulanmaz." hükmüne de aykırılık teşkil etmektedir.

Yasal ve Düzenleyici Çerçeve

  • 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu
  • 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun

Önerilen veya Eleştirilen Ana Eylem Noktaları

  • Sosyal denge sözleşmelerine sosyal denge tazminatı ödemesi dışında ve yasal düzenlemelere aykırı hükümler konulmaması gerekmektedir.
  • Sosyal denge sözleşmelerinin uygulanması sırasında ortaya çıkan sorunların çözümü için etkili bir mekanizma oluşturulması gerekmektedir.

Rapor Metni


Sosyal denge ödenmesine ilişkin sözleşmeye, toplu sözleşmenin konusu olmayan ve 4688 sayılı Kanun’a aykırılık oluşturan hükümlerin konulduğu görülmüştür.

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun “Mahalli İdarelerde Sözleşme imzalanması” başlıklı 32'nci maddenin birinci fıkrasında;

“27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15 inci maddesi hükümleri çerçevesinde sosyal denge tazminatının ödenmesine belediyelerde belediye başkanının teklifi üzerine belediye meclisince, il özel idaresinde valinin teklifi üzerine il genel meclisince karar verilmesi halinde, sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere ilgili mahalli idarede en çok üyeye sahip sendikanın genel başkanı veya sendika yönetim kurulu tarafından yetkilendirilecek bir temsilcisi ile belediyelerde belediye başkanı, il özel idaresinde vali arasında toplu sözleşme sürecinin tamamlanmasını izleyen üç ay içerisinde sözleşme yapılabilir.”

denilmektedir.


Bu düzenlemede yer alan “sözleşme döneminde verilecek sosyal denge tazminatı tutarını belirlemek üzere” ibaresinden de anlaşılacağı üzere imzalanacak toplu sözleşme sosyal denge ödenmesi ile ilgili olmalıdır. Bunun dışında sözleşmeye sosyal denge tazminatı ödemesi ile ilgili olmayan hükümlerin konulmamalıdır.


Ancak yapılan incelemede, Belediye ile TÜM BEL-SEN arasında imzalanan ve 05.04.2019-14.04.2020 tarihlerini kapsayan sosyal denge tazminatı sözleşmesinde, sözleşmenin konusunu ilgilendirmeyen hükümler bulunduğu görülmüştür.

Örneğin, söz konusu Sözleşmenin 10’uncu maddesinde;


“Çalışanlardan çocukları belediyenin Çocuk gündüz bakımevi ve etüt merkezinden yararlananlardan 2. Kardeş ücretsiz olarak yararlanır”

11’inci maddesinde;


“Çalışanlar Ahlatlıbel, Maltepe ve Sıhhıye Çok katlı otoparktan ücretsiz olarak yararlanır”

15’inci maddesinde;


“8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Gününde kadın çalışanlar sendikaca yapılacak etkinliklere katılmak üzere izinli sayılırlar”

Düzenlemeleri yer almaktadır.


Görüldüğü gibi, yukarıda yer verilen düzenlemelerin sosyal denge tazminatı ile bir ilgisi bulunmamaktadır.

Ayrıca, çocuk gündüz bakım evi ve etüt merkezlerinden yararlananlardan ikinci kardeşin ve sayılan otoparklardan çalışanların ücretsiz yararlanmasına ilişkin ifadeler 4736 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Ürettikleri Mal ve Hizmet Tarifeleri İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 1’inci maddesinde yer alan

“ … belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler (…) üretilen mal ve hizmet bedellerinde işletmecilik gereği yapılması gereken ticarî indirimler hariç herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulanmaz.”

Hükmüne de aykırılık teşkil etmektedir.


Bu itibarla, sosyal denge sözleşmesine sosyal denge tazminatı ödemesi dışında ve yasal düzenlemelere aykırı hükümler konulmaması gerekmektedir.