← Arama Sayfasına Geri Dön

Yapım İşlerinde İş Artışlarına İlişkin Gerekçe Raporları Dayanaklarının Yeterli Olmaması

BURSA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ
2020
büyükşehir belediyesi
DİĞER BULGULAR

Rapor Özet

Ana Konu ve Temel Bulgular

  • Sayıştay Denetim Raporu, belediyenin yapım işi ihalelerinde iş artışlarına ilişkin gerekçe raporlarının yeterli düzeyde açıklayıcı olmadığını tespit etti.
  • 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, ihalelerde saydamlık, rekabet, eşit muamele, güvenirlik, gizlilik, kamuoyu denetimi, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamayı esas almaktadır.
  • 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu, öngörülemeyen durumlar nedeniyle iş artışının zorunlu olması halinde, belirli koşullar altında aynı yükleniciye yaptırılabileceğini hükmetmektedir.
  • Yapım İşleri Genel Şartnamesi, iş artışının hangi koşullarda ve ne oranlarda yapılabileceğini, idarenin projeler üzerinde gerekli değişiklikleri yapabileceğini ve proje değişikliği şartları gerçekleştiği durumlarda yeni birim fiyat yapılmak suretiyle ödeme yapılacağını düzenlemektedir.
  • İş artışı dolayısıyla yapılması gereken ilave iş kalemlerinin yeni birim fiyatları, belirli yöntem ve esaslar dâhilinde belirlenecektir.
  • Yapılan incelemede gerekçe raporlarında yer alan dayanaklardan bazılarının soyut ifadelerden oluştuğu görülmüştür.
  • Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerine göre iş artışlarının öngörülmeyen durumlar nedeniyle gerekli görülmesi ön şarttır ve bu durum gerekçe raporunda açıkça ve dayanaklarıyla birlikte açıklanması gerekmektedir.

Önerilen veya Eleştirilen Ana Eylem Noktaları

  • İş artışına başvurulduğunda, düzenlenecek gerekçe raporlarının gerçek durumu yansıtacak, detaylı, açık ve anlaşılabilir şekilde düzenlenmesi gerekmektedir.
  • Gerekçe raporlarında soyut ifadelerden kaçınılmalı ve iş artışının nedenleri açıkça ve dayanaklarıyla birlikte belirtilmelidir.
  • İdarenin, projeler üzerinde gerekli değişiklikleri yaparken, bunu gerekçeli kararlarla desteklemesi ve proje değişikliği şartları gerçekleştiği durumlarda yeni birim fiyat yapılmak suretiyle ödeme yapması gerekmektedir.
  • İdarelerin, iş artışlarına ilişkin olarak düzenleyecekleri gerekçe raporlarını, mevzuata uygunluk açısından dikkatlice incelemeleri ve gerekli düzeltmeleri yapmaları önem arz etmektedir.

Rapor Metni


2019 yılı Sayıştay Denetim Raporunda da belirtildiği üzere, Belediyenin yapım işi ihalelerinin incelenmesi neticesinde, iş artışlarına ilişkin gerekçe raporlarının yeterli düzeyde açıklayıcı olmadığı görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde;


“İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” denilmektedir.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Sözleşme kapsamında


yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 24’üncü maddesinde;


“Mal ve hizmet alımlarıyla yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan iş;

  1. Sözleşmeye esas proje içinde kalması,


  2. İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması,

Şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin

% 10'una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde ise % 20 'sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir.

Birim fiyat sözleşme ile yürütülen yapım işlerinde, Bakanlar Kurulu bu oranı sözleşme bazında % 40 'a kadar artırmaya yetkilidir.

…” hükmüne yer verilmiştir.


Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 21’inci maddesinde, iş artışının hangi koşullarda ve ne oranlarda yapılabileceği,

“Proje Uygulanması “başlıklı 12’nci maddesinin 4’üncü bendinde, idarenin projeler üzerinde gerekli değişiklikleri yapabileceği,

“Sözleşmede bulunmayan işlerin fiyatının tespiti” başlıklı 22’nci maddesinde de proje değişikliği şartları gerçekleştiği durumlarda yeni birim fiyat yapılmak suretiyle ödeme yapılacağı

Belirtilmiştir.


İş artışı dolayısıyla yapılması gereken ilave iş kalemlerinin yeni birim fiyatları, 22’nci maddedeki yöntem ve esaslar dâhilinde belirlenecektir.

Buna göre, ilave işlerin aynı sözleşme kapsamında aynı yükleniciye yaptırılabilmesi için iş artışının başlangıçta öngörülemeyen nedenlere dayalı olarak ortaya çıkması, artışa konu işlerin yapılmasında zorunluluk bulunması, ilave işlerin idareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması ve yasal sınırlar dâhilindeki iş


artışlarının işin tamamlanması amacıyla yaptırılması gerekir.


Yapılan incelemede gerekçe raporlarında yer alan dayanaklardan bazılarının; sair nedenler, birim fiyat cetvelinde bulunmayan kalemler, belirlenen bazı yeni işlerin yapılabilmesi, yapımı zorunlu olan işler gibi soyut ifadelerden oluştuğu görülmüştür.

Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerine göre iş artışlarının öngörülmeyen durumlar nedeniyle gerekli görülmesi ön şarttır. Öngörülmeyen durumların ise gerekçe raporunda açıkça ve dayanaklarıyla birlikte açıklanması zaruridir. Bir başka deyişle vazgeçilen imalatların yerine yapılacak imalatların ya da yeni imalatların hangi ihtiyaca binaen gerçekleştirileceğinin gerekçeli rapor ile izah edilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, iş artışına başvurulduğu durumlarda düzenlenecek gerekçe raporlarının gerçek durumu yansıtacak, detaylı, açık ve anlaşılabilir şekilde düzenlenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.