Rapor Özet
Ana Konu ve Temel Bulgular
- Bazı işlerin tamamlanmadan hakedişlerinin düzenlendiği ve ödeme emri verildiği, ancak ödemelerin yükleniciye yapılmayıp 320 Bütçe Emanetleri Hesabı'na alındığı tespit edilmiştir.
- Bu uygulamanın, işlere ilişkin kontrol ve değerlendirme süreçlerinin tamamlanmasını bekleme amacıyla yapıldığı görülmüştür.
- Ancak bu uygulama, Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği'nin 241. Maddesi'nin birinci fıkrasına göre 320 Bütçe Emanetleri Hesabı'nın kullanım amacına uygun değildir.
- Hakediş ödemelerinin, iş programı ve ödenek durumuna göre yapılması gerekmektedir.
- Hakedişler, yapılan iş miktarı karşılığında ödenmeli ve iş yapılmadan veya hizmet alınmadan hakediş düzenlenmemelidir.
- İdare, yüklenicinin imalatlarını projesine uygun olarak ölçüp doğruluğunu tespit etmeden ödeme yapmamalıdır.
- Bu kurallara uyulmaması, 320 Bütçe Emanetleri Hesabı'ndaki tutarların yıl sonu bilançosunda hatalı bilgi sunmasına neden olmaktadır.
Yasal ve Düzenleyici Çerçeve
- Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği Madde 241
Önerilen Ana Eylem Noktaları
- Yıl sonunda yapılan veya bitmesi öngörülen işlerin veya alınacak kamu hizmetinin zamanında ve istenilen kalitede olmasını sağlamak için ihalelerin uygun zamanda yapılması gerekmektedir.
- Hakediş ödemeleri, sadece tamamlanan işler için ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği'nin 241. Maddesi'ne uygun olarak yapılmalıdır.
- 320 Bütçe Emanetleri Hesabı, sadece nakit yetersizliği veya hak sahibinin müracaat etmemesi durumlarında kullanılmalıdır.
Rapor Metni
Yapılan incelemeler sonucunda bazı işlerin tamamlanmadığı hâlde hakedişlerinin düzenlenerek ödemeye bağlandığı ve hakediş bedellerinin yükleniciye ödeme yapılmadan 320
Bütçe Emanetleri Hesabı’na alınarak, yapılan işlere ilişkin kontrol ve değerlendirme sürecinin bitmesinin beklendiği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 320 Bütçe Emanetleri Hesabı’nın niteliğini tanımladığı 241’inci maddesinin birinci fıkrasının; “Bütçe emanetleri hesabı; malî yıl içinde ödeme emri belgesine bağlandığı hâlde, nakit yetersizliği veya hak sahibinin müracaat etmemesi nedeniyle ilgililerine ödenemeyen tutarların izlenmesi için kullanılır.” denilmektedir. Dolayısıyla bir işlemin Bütçe Emanetleri Hesabı’na alınabilmesi için ya nakit yetersizliği veya hak sahibinin müracaat etmemesi gerekmektedir. Söz konusu işlerde iki şart da gerçekleşmediği hâlde bu tutarlar ödemeye bağlanıp 320-Bütçe Emanetleri Hesabı’na alınmıştır.
İşin niteliğine göre, İdarenin birden fazla yılı kapsayan işlerde hakediş ödemelerinin iş programı ve ödenek durumuna göre yapılması gerekmektedir. Sözleşmesi imzalanmış ve uygulaması başlatılmış projeler için hakediş, sözleşmede belirlenen aralıklarla, yapılan iş miktarı karşılığında yükleniciye ödenen bedeldir. Sözleşmede aksi belirtilmediyse hakedişlerin aylık düzenlemesi esastır. İş yapılmadan mal ve hizmet teslim alınmadan hakediş düzenlenmeyeceği gibi, İdare tarafından yüklenicinin gerçekleştirdiği imalatlar projesine uygun olarak ölçülerek doğruluğu tespit edilmeden ödeme yapılması da mümkün değildir. Bu kurallara uyulmadığında 320 Bütçe Emanetleri Hesabı’ndaki tutarlar yıl sonu bilançoda hesap itibariyle hatalı bilgi sunmaktadır.
Bu çerçevede ödenek kullanımını teminen yıl sonunda yapılan ya da yıl sonunda bitmesi öngörülen işlerin veya alınacak kamu hizmetinin zamanında ve istenilen kalitede olmasını sağlamak için uygun zamanda ihale edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.